sakralnej w Małopolsce, jest świadectwem religijności z XVII w. i sanktuarium pielgrzymkowym. Obejmuje budowle z okresu baroku, rozbudowane w epokach późniejszych z cennym wyposażeniem.

Historia

Zespół klasztorny Bernardynów w Alwernii został ufundowany w 1616 r. przez Krzysztofa Piotra Korycińskiego herbu Topór, kasztelana wojnickiego i starostę gniewkowskiego oraz Annę z Odrowążów. Fundacja kontynuowana była przez kolejnych przedstawicieli rodu Korycińskich. Nazwa zespołu nawiązywała do toskańskiego Alverno, gdzie św. Franciszek z Asyżu miał otrzymać stygmaty. Pierwotnie zespół klasztorny miał zabudowę drewnianą. Murowany klasztor (kamień łamany) został zbudowany w latach 1625-56, a kościół pw. Stygmatów św. Franciszka w latach 1630-1654 i 1667-1677. Konsekracji świątyni dokonał bp Mikołaj Oborski, sufragan krakowski. 16.05.1667 r. na pół obronne założenie klasztorne otoczone zostało kamiennym murem opatrzonym od pd. klasztorną basztą i wykuszem i charakterystycznymi dla klasztorów bernadyńskich dwoma załamaniami przy bramach. W 1708 r. niewielki kościół powiększono poprzez dobudowanie od pn. do prezbiterium kaplicy nakrytej kopułą z latarnią, celem wyeksponowania obrazu "Ecce Homo". W latach 1750-1758 ukształtowany został położony po pn. stronie kościoła Plac Rajski ze stacjami drogi krzyżowej. W 1894 r. na filarach bramy ustawione zostały późnobarokowe rzeźby 4 ewangelistów, pochodzące z nieznanych kaplic związanych z procesją Bożego Ciała. W latach 1897-1900 budowniczy Franciszek Urbańczyk z Chrzanowa dobudował do kościoła od zachodu wysoką wieżę, w latach 1889-1903 podwyższono częściowo zabudowania klasztoru. Gruntowny remont kościoła został wykonany w latach 1949-1957, obecnie trwa konserwacja techniczna i estetyczna nawy głównej po pożarze z 2011 r.

Opis

Górujący nad miasteczkiem zespół klasztorny Bernardynów w Alwernii, położony jest na południowo-zachodnim stoku zalesionego wzgórza Podskale, będącego elementem Garbu Alwernii ciągnącego się od Mnikowa do Zagórza. Budynek klasztorny jest czteroskrzydłowy, piętrowy, skupiony wokół czworobocznego wirydarza otoczonego krużgankami. Od wschodu klasztoru znajdują się zabudowania gospodarcze, dom opata, altana i studnia. Od północnego-zachodu do klasztoru przylega sad i ogród. Od północy kościół pw. Stygmatów św. Franciszka. Świątynia jest barokowa, jednonawowa zbudowana z cegły na planie krzyża łacińskiego, sklepiona ze ścianami o podziałach pilastrowych z półkolistą apsydą prezbiterialną i kopułą. Po północnej stronie prezbiterium stoi kopułowa kaplica, a od strony zachodniej kościoła wysoka XIX- wieczna, widoczna z daleka wieża. Kościół w swym pierwotnym założeniu łączył formy skromnej świątyni z mauzoleum rodowym fundatora. Przed kościołem, od północy znajduje się odpustowy Plac Rajski. Mur klasztorny otaczający zespół ma od południa (nad zboczem wzgórza) formy obronne (o symbolicznej treści "twierdzy duchowej") i stanowi zarazem podmurowanie dawnego tarasu widokowego. Wystrój kościoła pochodzi z lat 1734 (późnobarokowy ołtarz główny) i 1761-1763 (rokokowe ołtarze boczne, ambona). W kaplicy, w marmurowym ołtarzu z 1712 r. umieszczony jest łaskami słynący obraz Chrystusa "Ecce Homo" z przeł. XVI/XVII w.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Woźniak, OT NID w Krakowie, 06.08.2014 r.