Historia

Budynek został wzniesiony prawdopodobnie po wytyczeniu w 1853 roku Placu Nicejskiego (obecnie Plac Wolności). Na najstarszej zachowanej mapie katastralnej Żagania z lat 1863-1866 budynek został oznaczony pod adresem Nizzaplatz 18. Był to wówczas obiekt o rzucie prostokąta, z wolnostojącymi zabudowaniami gospodarczymi po wschodniej stronie. Pod koniec XIX w., według najstarszego zachowanego projektu z 1886 roku, budynek został podwyższony oraz rozbudowany o przybudówki po wschodniej stronie. Wówczas właścicielem był Ernst König. W 1912 roku pod adresem Plac Nicejski 18 mieściła się restauracja, która należała do Wilhelma Rüdigera. W tym czasie dobudowano drewnianą werandę do północnej elewacji budynku. Z czasem drewnianą konstrukcję zastąpiono murowaną przybudówką, a na parterze wprowadzono duże otwory okienne zamknięte łukiem pełnym. W latach 20. XX w. restauracja pod nazwą „Zur Post” należała do Ewalda Tschircha, a ostatnim niemieckim właścicielem nieruchomości był Oswald Rauch. Po zakończeniu działań wojennych budynek utrzymał swoją pierwotną funkcję. Jeszcze w latach 40. XX w. urządzono w nim „Gospodę pod światełkami”, która od lat. 60. XX w. została przemianowana na bar i kawiarnię „Światełka”, funkcjonującą do lat 80. XX w. Obecnie na parterze mieści się sklep i bar, a wyższe kondygnacje użytkowane są przez Powszechną Spółdzielnię Spożywczą „Społem”.

Opis

Budynek znajduje się w zespole staromiejskim Żagania, przylegając od północnego wschodu do budynku spichlerza w dawnym augustiańskim zespole klasztornym. Jest to obiekt murowany z cegły i częściowo z kamienia, założony na rzucie prostokąta, usytuowany na linii północ-południe z niewielkim odchyleniem w kierunku wschodnim. Trzykondygnacyjną, częściowo podpiwniczoną bryłę, okalają od północy i wschodu przybudówki – po północnej stronie znajduje się parterowy aneks, a od wschodu dwu- i trzykondygnacyjne obiekty. Budynek główny nakryty jest dachem dwuspadowym o niskim kącie nachylenia, a przybudówki – pulpitowym. Pokrycie dachów stanowi papa. Elewacje są otynkowane, artykułowane neogotyckim detalem architektonicznym w formie wielobocznych filarów przyściennych zakończonych sterczynami, attyki stylizowanej na krenelaż, gzymsu kordonowego, naczółków o łamanej linii nad oknami piętra fasady, dekoracyjnych wsporników pod sterczynami na elewacjach bocznych. W zabytku zachowały się pojedyncze przykłady historycznej stolarki okiennej i drzwiowej, a z dawnego wystroju także żeliwny słup konstrukcyjny w pomieszczeniu baru.

Oprac. Marta Kłaczkowska, OT NID w Zielonej Górze, 22.07.2025 r.