Obiekty wchodzące w skład punktu oporu zostały rozlokowane w pobliżu ważnych szlaków komunikacyjnych, takich jak szosa łącząca Katowice i Bytom, magistrala kolejowa prowadząca z Bytomia do Chorzowa oraz linia kolejowa łącząca Tarnowskie Góry i Chorzów, omijająca terytorium niemieckiego Bytomia. Obecnie dawny schron nr 5 jest jednym z najlepiej zachowanych obiektów wchodzących w skład grupy.

Historia obiektu

Do budowy umocnień wchodzących w skład Punktu Oporu Łagiewniki przystąpiono w 1936 r. w związku z rosnącym zagrożeniem militarnym ze strony Trzeciej Rzeszy. Ze względu na panującą sytuację zdecydowano się na realizacje koncepcji ciągłego pasa fortyfikacji Obszaru Warownego Śląsk, osłaniającego cały okręg przemysłowy. Budowa umocnień Punktu Oporu Łagiewniki odbywała się etapami. Prace rozpoczęto od wzniesienia obiektów dwukondygnacyjnych, w tym schronu nr 5, koszar oraz magazynu. W kolejnym etapie wybudowano schrony jednokondygnacyjne położone przy nasypach kolejowych. Następnie powstały obiekty usytuowane w części pn.-wsch. Najpóźniej wzniesionym elementem linii obrony był schron polowy. Większość schronów zostało wyposażonych w kopuły pancerne wyprodukowane w 1936 r. w zakładach hutniczo-metalowych w Ostrowcu Świętokrzyskim. We wrześniu 1939 r. jednostki forteczne brały udział w walkach z niemieckimi oddziałami Freikorpsu o utrzymanie pobliskiej Huty Huberta. Po wojnie niektóre z obiektów były wykorzystywane do celów wojskowych. W latach 50. XX w. na pobliskim terenie wybudowano nasyp kolejowy, doprowadzając do uszkodzenia jednego ze schronów. Do dzisiaj większość obiektów wchodzących w skład Punktu Oporu Łagiewniki zachowała się. Dawny schron nr 5 pełni funkcję izby muzealnej. Opiekę nad obiektem sprawuje stowarzyszenie Pro Fortalicium.

Opis obiektu

Schron bojowy został wybudowany we wsch. części punktu oporu, po wsch. stronie drogi łączącej Bytom i Chorzów. Wraz z pozostałymi obiektami wchodzącymi w skład grupy umocnień zabezpieczał tereny przygraniczne przed natarciem ze strony Bytomia  w kierunku Chorzowa, Świętochłowic i Katowic. Ze względu na swoje położenie w pobliżu granicy państwowej uzupełniał pierwszą linię obrony. Pełnił także funkcję centrum dowodzenia punktu oporu. Obecnie usytuowany jest na obszarze zurbanizowanym.

Obiekt został wybudowany w klasie odporności na ostrzał „E”, w konstrukcji żelbetowej monolitycznej zbrojonej prętami stalowymi. Strop nad górną kondygnacją wzmocniono stalowymi belkami. Odstępy pomiędzy belkami zabezpieczono pasami z blachy.

Schron wzniesiono jako dwukondygnacyjny, na rzucie zbliżonym kształtem do pięciokąta z zaokrąglonymi narożnikami ścian i stropu. Strop oraz partie ścian od strony pn. i wsch. są przysypane ziemią. Pozostałe partie ścian są odsłonięte i pokryte wtórnym farbomaskowaniem. W pn. części schronu znajduje się kopuła pancerna, częściowo zagłębiona w stropie. W ścianie pd. mieści się otwór wejściowy oryginalnie chroniony kratą przeciwszturmową. W pobliżu wejścia usytuowany jest  wlot czerpni powietrza oraz drzwi  wyjścia zapasowego wyposażone w otwór przeznaczony do ostrzału z broni ręcznej. Po lewej stronie od wejścia mieści się nisza ścienna. W pn. części schronu rozmieszczone są dwie strzelnice ckm chronione tarczami pancernymi mocowanymi w licu ściany.

Wewnątrz schronu, w obrębie korytarza wydzielono śluzę przeciwgazową. W ścianie usytuowanej naprzeciwko wejścia znajduje się strzelnica broni ręcznej. W korytarzu mieszczą się dwuskrzydłowe drzwi pancerne prowadzące do izb bojowych skomunikowanych łącznikiem z szybem kopuły. W izbie wsch. znajduje się wejście do maszynowni. Na kondygnacji dolnej usytuowane są dawne pomieszczenia socjalne dla dowództwa i załogi schronu, izba dowodzenia oraz magazyn amunicji. Obiekt był wyposażony w instalację filtrowentylacyjną, system chłodzenia ckm, agregat prądotwórczy oraz piecyk forteczny. Łączność wewnętrzna odbywała się przez rury głosowe. Schron był podłączony do sieci telefonicznej Obszaru Warownego Śląsk. Uzbrojenie stanowiły trzy ciężkie karabiny maszynowe (ckm), dwa ręczne karabiny maszynowe (rkm), granaty ręczne oraz indywidualne uzbrojenie załogi. Obecnie część elementów wyposażenia wnętrza zostało odtworzonych.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz. Wnętrze udostępniane po uzgodnieniu ze stowarzyszeniem „Pro Fortalicium”.

Autor noty: oprac. Ewa Waryś, OT NID w Katowicach, 13-09-2024 r.