Historia

Cmentarz założono w 1566 roku, kiedy wybudowano tu pierwszy, usytuowany od jego południowej strony drewniany kościół. Cmentarz położny jest na terenie płaskim, na planie wydłużonego prostokąta. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1892 roku, ale dokumentowane duszpasterstwo w Ochotnicy Dolnej istniało już w drugiej połowie XVI w., lecz ograniczało się ono do odprawianych co drugą niedzielę mszy świętych oraz sprawowania pogrzebów. Cmentarz był przebudowywany i poszerzany wraz z rozwojem parafii, a najistotniejszych zmian w jego przestrzeni dokonano za czasów ks. Franciszka Kostyalego (1860-1876) kiedy to znacznie poszerzono jego teren. W 1994 roku, ponownie powiększono cmentarz oraz odnowiono okalające go kamienne ogrodzenie (wzniesione tam pod koniec XIX w.). Ostatnie prace remontowe cmentarza przeprowadzono w 2010 roku, podczas realizowanego wówczas remontu kościoła parafialnego. Cmentarz poddano renowacji, ułożono kostkę brukową oraz wykonano podbudowę żwirowo-tłuczniową na wszystkich alejkach cmentarnych, a także na znajdującym się w jego obrębie ciągu komunikacyjnym. W 2016 roku z inicjatywy parafian na cmentarzu wybudowano nowoczesną kaplicę, pełniącą funkcję domu pogrzebowego. Wyposażono ją w chłodnie i miejsce modlitwy. Skromne elementy architektoniczne – wieżyczki z kopułami i kryty miedzią dach nawiązują do elementów architektonicznych pobliskiej drewnianej świątyni parafialnej. 

Opis

Cmentarz parafialny w Ochotnicy Dolnej posiada istotne znaczenie dla historii regionu i ludności lokalnej. Znajdują się na nim m.in. groby zasłużonych mieszkańców Ochotnicy, właścicieli dworskich oraz miejscowych księży. W latach 1939-1945 wznoszono tam mogiły związane z wojną i okupacją wsi. We wrześniu 1939 roku na terenie cmentarza pochowano pięciu żołnierzy słowackich, poległych w czasie walk pod Wietrznicą, a we wrześniu 1944 roku – poległych na Lubaniu partyzantów AK strzelców „Brzoza” i „Szarotka” (ich groby nie zachowały się). W trakcie tej uroczystości pogrzebowej doszło tragedii, w wyniku której podczas salwy honorowej, przez nieuwagę śmiertelnie postrzelony został odprawiający pogrzeb ks. Jan Chojnacki, pochowany dwa dni później na ochotnickim cmentarzu. Cmentarz parafialny w Ochotnicy Dolnej stanowi również miejsce pochówku ofiar tzw. krwawej wigilii, czyli wydarzenia, pod którym przeszła do historii przeprowadzona w grudniu 1944 roku pacyfikacja Ochotnicy – jedna z najkrwawszych niemieckich akcji represyjnych na Podhalu. Życie straciło wówczas 50 mieszkańców wsi, zwłaszcza kobiet i dzieci. Część ofiar tego wydarzenia spoczywa w osobnych grobach, a część w znajdującej się na cmentarzu zbiorowej mogile. 

Oprac. Sylwia Janiarczyk, OT NID w Krakowie

Bibliografia: 

• Czajka S., Ochotnica. Dzieje gorczańskiej wsi 1416-1986, Jelenia Góra 1987, s. 205-216
• Golika D., Mulet W., Ochotnica i Tylmanowa. Miejsca Pamięci, Ochotnica Dolna 2020, s. 122-124
• Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, 2012
• Strona internetowa parafii parafia.ochotnica.pl/pl/473/0/historia-parafii.html, [dostęp: 28.11.2023]