W momencie apogeum rozwoju gminy żydowskiej w mieście nie żyło więcej niż 80 Żydów. Była to jednak gmina, która prawdopodobnie od początku swego istnienia, czyli mniej więcej od drugiej poł. XVIII w., posiadała własne miejsce pochówku. Od lat 90. XVIII w. utrzymywała synagogę oraz nauczyciela. Pod koniec XIX w. liczba Żydów w Lipianach spadła do 60, w 1932 – do 45 i w kolejnych latach zanikła.

Opis

Cmentarz powstał w lesie przy drodze prowadzącej do Żelic. Wybrano pod niego prostokątną działkę o powierzchni 0,25 hektara. Był otoczony murem, a alejki obsadzono dębami. Wiemy, że w 1838 r. został na nim pochowany Moses Moser, urodzony w kupieckiej rodzinie w Lipianach bankier, filantrop, ale też rabin, jeden z przywódców Haskali w Niemczech i przyjaciel Heinricha Heinego.

Cmentarz pełnił swoje funkcje do lat 30. XX wieku. W 1935 r. został zdewastowany, a w kolejnych dziesięcioleciach jego stan się pogarszał. Jednak jego granice nie uległy zatarciu. Zachował się mur oporowy o wysokości 40 cm, a po zewnętrznej stronie muru ustawiono współcześnie płot z żerdzi.

Na powierzchni nekropolii zachowało się jedynie kilka tablic, niektóre z inskrypcjami hebrajskimi oraz niemieckimi. Widoczne są również podstawy nagrobków i ceglano-betonowe obudowy oraz gruz cmentarny. W obrębie grobów widać doły wykopane w trakcie dewastacji.

Starodrzew porastający cmentarz, szczególnie dęby wyznaczające dawnej aleję oraz akacje i robinie po bokach odróżniają się od rosnącego wokół lasu.   

Cmentarz znajduje się na terenie administrowanym przez Lasy Państwowe (Nadleśnictwo Myślibórz) w obrębie gminy Lipiany, między osadą Miedzyn a Gajówką Wojciechowo, ok. 60 m na północny-zachód od drogi Lipiany-Jarząbki. Miejsce nie jest w żaden sposób oznakowane.

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.