Pod koniec lat 80. XIX wieku Żydzi stanowili większość z 2388 mieszkańców Sławatycz. Głównym źródłem ich dochodów był handel zbożem i wełną oraz rzemiosło. Żydowscy przedsiębiorcy przyczynili się do rozwoju lokalnego przemysłu, zakładając fabrykę szkła i zakłady tkackie. W XIX wieku chasydyzm zyskał dużą popularność wśród Żydów.

Na początku XX wieku zaczęło rozwijać się życie polityczne, w 1904 roku utworzono komórkę Bundu. Lata I wojny światowej i przełom XIX i XX wieku przyniosły spadek liczby Żydów w Sławatyczach z powodu wysiedleń i pożarów. Po wojnie część z nich wróciła i odbudowała swoje domy. W latach 20. XX wieku mieszkało tu około 900 Żydów, stanowiąc mniej niż połowę mieszkańców. Wpływy syjonistów rosły, a ortodoksi tracili na znaczeniu.

W latach 30. XX wieku trudne warunki ekonomiczne i wzrost antysemityzmu spowodowały emigrację zarobkową Żydów. Mimo to, w 1939 roku w Sławatyczach mieszkało 1541 Żydów. Po wybuchu II wojny światowej miejscowość została zajęta przez Sowietów, a później przez Niemców, którzy utworzyli getto. W lutym 1940 r. Niemcy rozstrzelali – wg różnych opracowań – około 30–50 Żydów. Według danych z maja 1942 r., łączna liczba Żydów w getcie w Sławatyczach wynosiła 1502 osób. W 1942 roku większość Żydów została przeniesiona do getta w Łomazach i zamordowana. Kilkuset Żydów, którzy próbowali się ukryć, zostało rozstrzelanych.

Pozostali przy życiu Żydzi zostali przeniesieni do getta w Międzyrzecu Podlaskim i deportowani do obozu zagłady w Treblince. Podczas okupacji Niemcy zniszczyli obiekty należące do gminy oraz domy zamieszkiwane przez ludność żydowską. Kilku Żydów ze Sławatycz przetrwało, ukrywając się w domach Polaków. Po zakończeniu wojny do Sławatycz powrócił jeden z przedwojennych żydowskich mieszkańców – Welwel Grynszpan. W 1945 roku został on zamordowany, prawdopodobnie przez miejscowych antysemitów. Po wojnie społeczność żydowska w Sławatyczach już się nie odrodziła.

Opis

Cmentarz żydowski w Sławatyczach znajduje się przy ul. Polnej, około 100 metrów za cmentarzem rzymsko-katolickim, na działce o powierzchni 1,35 ha.

Podczas wojny cmentarz został zniszczony - wiele nagrobków skradziono i użyto do prac budowlanych. W kolejnych latach opuszczona nekropolia zarastała i popadała w zapomnienie. W 2008 roku teren cmentarza uporządkowano. Naprawiono ogrodzenie i wzniesiono bramę, dzięki pracom Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego oraz wsparciu finansowemu Żydów pochodzących ze Sławatycz i Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie. Na cmentarzu ustawiono kilka nagrobków odnalezionych na terenie miasta.

19 maja 2008 roku odbyła się uroczystość ponownego otwarcia nekropolii i odsłonięcia pamiątkowej tablicy ku czci sławatyckich Żydów.

W październiku 2012 roku Fundacja Nissenbaumów rozpoczęła kolejne prace porządkowe na cmentarzu. Pracownicy Fundacji przywieźli cztery macewy odnalezione na jednej z miejscowych posesji. W 2018 roku Fundacja zbudowała pierwszy fragment ogrodzenia o długości 154 metrów. W latach 2021-2022 powstaną kolejne dwa fragmenty, co pozwoli na całkowite ogrodzenie cmentarza. Prace te współfinansowało Ziomkostwo Sławatyckich Żydów z siedzibą w USA.

Spis macew z cmentarza żydowskiego w Sławatyczach jest dostępny na stronie Fundacji Dokumentacji Cmentarzy Żydowskich: https://cemetery.jewish.org.pl/list/c_49 [dostęp: 08.01.2015].

W 2024 roku cmentarz został oznaczony pamiątkową tablicą w ramach Programu „Oznakowanie cmentarzy żydowskich na terenie Rzeczpospolitej Polskiej.

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.