Poznaj lokalne zabytki


Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

cmentarz żydowski - Zabytek.pl

cmentarz żydowski


cmentarz żydowski pocz. XIX w. Bledzew

Adres
Bledzew

Lokalizacja
woj. lubuskie, pow. międzyrzecki, gm. Bledzew

Bledzew (niem. Blesen) to wieś na zachodnim brzegu Obry. W 1458 r. Bledzew otrzymał status miasta na prawie magdeburskim; był najbardziej na zachód wysuniętym miastem Królestwa Polskiego.

Po II rozbiorze Polski (1793) znalazł się w granicach Prus. Powrócił do Polski w 1945 roku.

Historia Żydów w Bledzewie jest słabo rozpoznana. Była to społeczność niewielka, pozbawiona większego znaczenia ekonomicznego. Miasteczko, stanowiące własność cystersów, posiadało przywilej de non tolerandis Iudaeis. Przywilej ten zniosły po II rozbiorze Polski władze pruskie. Warunki dla żydowskiego osadnictwa w Bledzewie stworzył edykt króla pruskiego z 1793 r., nakazujący Żydom osiedlanie się w miastach.

Początek gminie żydowskiej w Bledzewie dało w 1797 r. 12 rodzin pochodzących z Trzemeszna i 9 rodzin z Goruńska. Za zgodę na osiedlenie się Żydzi płacili podatek w wysokości 3 talarów rocznie od osoby. Początkowo wynajmowali domy i pomieszczenia. Osiedlali się przy ul. Gorzowskiej (dziś Kościuszki), Sulęcińskiej (dziś Szkolna), Klasztornej (dziś Sportowa) i przy Rynku. W 1805 r. dokonali pierwszego zakupu nieruchomości.

Gmina, choć nieliczna, w początku lat 30. XIX w. posiadała synagogę i szkołę, zbudowane na parceli przy ul. Gorzowskiej 13 (dziś Kościuszki 14). W 1843 r. na tej samej parceli zbudowano mykwę.

Do połowy XIX w. liczba bledzewskich Żydów stale rosła. W 1843 r. gmina osiągnęła szczytową liczebność – 122 osoby. Po 1850 r. nastąpiła fala emigracji do dużych miast niemieckich. W 1884 r. gmina została rozwiązana. W 1923 r. sprzedano nieużywaną synagogę; zaraz po transakcji została rozebrana.

Po I wojnie światowej mieszkały w Bledzewie już tylko dwie rodziny żydowskie, noszące nazwiska Gurau i Dosmar. Dosmarowie posiadali dom przy ul. Klasztornej 64 (dziś ul. Sportowa 17). W 1910 r. Dawid Dosmar sprzedał dom rzeźnikowi Münchbergowi, zachowując sobie prawo zamieszkiwania na I piętrze aż do śmierci. Rodzina Gurau posiadała duży dom przy ul. Klasztornej 14 (dziś ul. Sportowa 14). Zajmowała się handlem zbożem, później również towarami kolonialnymi. Ostatnią głową rodu był Siegfried Gurau. Okoliczni rolnicy szanowali go jako partnera do interesów i przyjaciela.

Po przejęciu władzy przez Hitlera rodzina Gurau coraz dotkliwiej odczuwała narastającą wrogą atmosferę. Odbijało się to na interesach Siegfrieda Guraua, które w połowie lat 30. XX w. nie przynosiły już zysku. W czasie „Nocy Kryształowej” (9–10.11.1939) został aresztowany, a następnie osadzony w miejscowym areszcie przy ul. Nowej. Zmarł w szpitalu joannitów w Skwierzynie 4 stycznia 1939 r. Jego pogrzeb był ostatnim żydowskim pochówkiem w Bledzewie.

Opis

Cmentarz żydowski w Bledzewie znajduje się w lesie, przy ul. Wodnej, ok. 1,2 km od zabudowań, w pobliżu ruiny dawnego młyna Hintermühle. Założony pod koniec XVIII w. przetrwał II wojnę światową. Po wojnie uległ dewastacji. Żelazna brama cmentarna została zdemontowana i zaginęła. Rozebrano też mur cmentarny, a cegły zużyto do budowy miejscowej remizy. Znaczna część płyt nagrobnych z granitu i marmuru została, po uprzednim przeszlifowaniu, powtórnie wykorzystana na współczesnych cmentarzach. Pozostałych, wykonanych z piaskowca, użyto jako materiał budowlany i do utwardzania dróg. Podczas wizji cmentarza w 2018 r. stwierdzono zachowanie 25 macew, 50 fragmentów macew i 1 mogiły. Ocalałe macewy z piaskowca posiadają inskrypcje w języku hebrajskim i niemieckim. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1826 roku. Na cmentarzu zachował się historyczny drzewostan – 10 dwustuletnich dębów. Cmentarz posiada czytelne granice oraz czytelny układ kwaterowy.

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN