Historia

Pierwsi Żydzi zaczęli przybywać do Jeżowa w okresie rządów pruskich (1793–1806), kiedy miasto przestało być własnością kościelną. Dla osadników żydowskich przeznaczono w 1826 roku obszar między ulicami: Brzezińską, Piotrkowską i Stodolną. Poza tym rewirem Żydom nie było wolno mieszkać. Przez kilkadziesiąt lat starozakonni należeli do gminy żydowskiej w Rawie a potem w Brzezinach. W latach 60-70 XIX wieku społeczność żydowska uniezależniła się od gminy brzezińskiej. Zapewne w tym okresie powstał cmentarz, data jego założenia nie została dotąd ustalona. Działał do wybuchu II wojny światowej. W jej trakcie Niemcy zniszczyli żydowską zabudowę miasta (w tym synagogę). Cmentarz został zdewastowany przez hitlerowców. Po zakończeniu okupacji, kiedy w Jeżowie nie zamieszkiwali już starozakonni, destrukcja obiektu postępowała m.in. wypasano tu bydło. Na podstawie analizy historycznych map WIG można przypuszczać, iż jego obszar pierwotnie był nieco większy a plan cmentarza przypominał prostokąt zwieńczony od północy trójkątem prostokątnym. Na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku z inicjatywy Bernarda Golda z Kanady nekropolię uporządkowano i ogrodzono, nadając jej kształt zbliżony do prostokąta.

Opis    

Cmentarz zajmuje działkę w kształcie prostokąta o wymiarach ok. 40 × 80 metrów. Usytuowany jest po północnej stronie ul. Rawskiej. Obecną powierzchnię wyznacza metalowe, ażurowe ogrodzenie. Jego centralną część stanowi brama, na skrzydłach której umieszczono gwiazdy dawida. Zachowały się jedynie relikty kilku  nagrobków oraz fragment fundamentów większego obiektu- przypuszcza się, że był to ohel. 

Teren funkcjonuje jako nieczynny cmentarz. Wejście na możliwe po ustaleniu w Urzędzie Gminy.

Oprac. Anna Michalska, NID OT Łódź, 30.09.2025 r.

Bibliografia    

• Józefecki J., Zarys dziejów Jeżowa Łowicz 1985.
• Jagiełło B., Z dziejów osadnictwa żydowskiego na Mazowszu Zachodnim (do 1914 r.), Rocznik Żyrardowski Tom IX/2011.
• Fijałowski P., Początki i rozwój osadnictwa żydowskiego w woj. rawskim i  łęczyckim [w:] H Biuletyn ŻIH, 1989. Nr 4.
• AGAD CWW, sygn. 1439. 
• Kulik K., Zarys dziejów Jeżowa, Łódź 2020.
• WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 /1929 - 1939/.