Była tu wtedy jedna rodzina posiadająca list ochronny. W 1799 r. żyły już dwie rodziny. Pojawił się wówczas pomysł założenia cmentarza. W 1803 r. Josef Elias Hirsch kupił za sześć talarów działkę o powierzchni 0,09 ha, położoną w bok od drogi do Michałowa i Olbrachtówka. Cmentarz nie zaczął jednak wówczas funkcjonować.

Społeczność żydowska Susza z biegiem lat zaczęła się rozrastać. Pięć lat po wydaniu edyktu emancypacyjnego z 1812 r. mieszkało tu 81 Żydów. Już w latach 20. XIX w. dysponowali oni domem modlitwy. W 1855 r. ich liczba wzrosła do 153. Właśnie w tym czasie, w 1853 r. społeczność żydowska zaczęła użytkować zakupioną w 1803 r. działkę jako miejsce pochówków. Powiększono ją tak, że powierzchnia cmentarza wynosiła 0,1–0,15 ha.

Do 1861 r. liczebność Żydów w Suszu wzrastała (do 181), a w kolejnych dziesięcioleciach zmniejszała się na skutek emigracji ekonomicznej, do poziomu 45 w 1925 roku. W dramatycznych latach 30. XX w. nieoczekiwanie jednak ponownie wzrosła – do 50 w 1932 r. oraz 72 – w 1937 roku.

Opis

Cmentarz żydowski w Suszu pełnił funkcje grzebalne do końca lat 30. XX wieku. Brak wzmianek o jego zniszczeniu w czasie „nocy kryształowej” w listopadzie 1938 roku. Synagoga również nie została wówczas spalona, dzięki czemu przetrwała do dzisiejszego dnia. W 1939 r. w Suszu mieszkały jednak już tylko 2 lub 3 żydowskie rodziny.

Z informacji mieszkańców wynika, że jeszcze w latach 50. XX w. na terenie cmentarza znajdowało się wiele nagrobków. W kolejnych latach były one zabierane przez okolicznych, nowo osiedlonych mieszkańców. Współcześnie lokalizację nekropolii można ustalić głównie na podstawie archiwalnych niemieckich map topograficznych. Jej działka przylega do Osiedla Leśnego. Prawdopodobnie na jednej z posesji tego osiedla użyto słupków od ogrodzenia z cmentarza. Po samym ogrodzeniu pozostał jedynie zarys. O istnieniu w tym miejscu cmentarza świadczy widoczna ciągle alejka oraz charakterystyczny starodrzew (lipy, robinie oraz klon), wyróżniający się od otaczającego lasu. Od strony wschodniej i południowej działkę cmentarza ogranicza skarpa. Teren nekropolii należy do Skarbu Państwa, a jego administratorem są Lasy Państwowe (Nadleśnictwo Susz).

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN