Poznaj lokalne zabytki


Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

cmentarz żydowski - Zabytek.pl

cmentarz żydowski


cmentarz żydowski 1818 r. Łasin

Adres
Łasin, Radzyńska

Lokalizacja
woj. kujawsko-pomorskie, pow. grudziądzki, gm. Łasin - miasto

Żydzi zaczęli osiedlać się w Łasinie (niem. Lessen) zapewne od początku XIX wieku.

W 1818 r. stanowili już zbiorowość 106 osób (9,7% ogółu mieszkańców miasta), w 1831 r. – 157, w 1845 r. – 255, w 1871 r. – 287 (12%), w 1885 r. – 243 (11,1%), w 1890 r. – 230 (10,5%), w 1895 r. – 211 (7%), w 1905 r. – 130 (6,3%), w 1910 r. – 77 (2,8%). Organizacyjnie podlegali gminie żydowskiej w Grudziądzu, która obejmowała swoim zasięgiem cały powiat grudziądzki, a także fragmenty wąbrzeskiego i chełmińskiego. Pomimo to w ciągu XIX w. rozbudowali własną infrastrukturę – synagogę i cmentarz.

Odpływ ludności żydowskiej z Łasina trwający od końca XIX w. zintensyfikował się w II Rzeczypospolitej. Ostatni Żydzi wyjechali z miasta w 1930 r.; w kolejnych spisach już nie odnotowano ich obecności. Celem wyjazdów były Niemcy albo inne miejscowości regionu; np. w 1933 r. w Tucholi mieszkała urodzona w Łasinie 59-letnia Jadwiga Lewińska. W 1922 r. nieposiadająca już wielu wiernych synagoga została sprzedana za 1 mln marek polskich, a następnie zaadaptowana na dom mieszkalny. Budynek spłonął w 1928 r.; ruiny rozebrano.

Opis

Cmentarz żydowski w Łasinie powstał w 1818 roku. Został ulokowany na południowy zachód od centrum miasta, na niewielkim wzniesieniu. Miał plan wąskiego prostokąta, równoległego do drogi z Łasina do Małych Szczepanek. Od strony bramy głównej przylegał, podobnie jak współcześnie, do ul. Radzyńskiej. Nekropolię otaczał ceglany mur; ostatni raz jego naprawy dokonano w 1913 roku. Powierzchnia cmentarza wynosiła 0,071 hektara. W 1923 r. został zamknięty i sprzedany miejscowemu magistratowi. Zaniedbany i pozbawiony opieki po wyjeździe ostatnich żydowskich mieszkańców Łasina, istniał do 1939 roku. W 1939 r. został całkowicie zniszczony przez Niemców. Nie zachowały się fragmenty nagrobków. Po wojnie na jego teren przeniesiono szczątki ze zlikwidowanego cmentarza ewangelickiego w Łasinie przy ul. Starej 1. Po 1945 r. funkcjonował przez pewien czas jako parking. Obecnie jest to skwer w sąsiedztwie cmentarza komunalnego.