cmentarz żydowski - Zabytek.pl
Adres
Dubiecko
Lokalizacja
woj. podkarpackie,
pow. przemyski,
gm. Dubiecko - miasto
W XVII w. nastąpił upadek gospodarczy miejscowości spowodowany m.in. najazdem księcia Jerzego II Rakoczego w 1656 r. czy atakiem tatarskim w 1672 roku. Miary zniszczeń dopełnił pożar w 1717 roku. Mimo to, w połowie XVIII w. Żydzi posiadali już kahał, synagogę i cmentarz. W 1765 r. społeczność żydowska Dubiecka liczyła 116, zaś w całym kahale 136 osób. W 1799 r. z nakazu biskupa przemyskiego synagoga została zburzona, bowiem nie uzyskano zgody na jej wzniesienie.
W XIX w. społeczność żydowska zdominowała w Dubiecku lokalny handel i rzemiosło. Na rynku Żydzi posiadali dwie karczmy i pięć szynków. Od 1895 r. działało Towarzystwo Kredytowe. W 1900 r. mieszkało tu 977 Żydów, natomiast na terenie całej gminy wyznaniowej – 1351. Nie istniała osobna dzielnica żydowska.
W czasie I wojny światowej miejscowość uległa zniszczeniu, a wojska rosyjskie dokonały grabieży majątków, w tym tych należących do ludności żydowskiej. Natomiast w 1918 r. okoliczni chłopi dopuścili się rabunku sklepów należących do Żydów.
W okresie międzywojennym społeczność żydowska była w większości chasydzka, podzielona na zwolenników różnych cadyków. Działało tu kilka partii politycznych, w tym Mizrachi i Aguda oraz młodzieżowa organizacja syjonistyczna He-Chaluc. Funkcjonowało Kółko Gospodarskie Żydowskiego Towarzystwa Rolniczego. Ostatnim rabinem był Samuel Aron Flam.
Po wybuchu II wojny światowej Dubiecko zostało zajęte przez Niemców. W 1939 r. okupant nakazał rozebranie synagogi, a następnie zmusił miejscowych Żydów do przejścia przez San do sowieckiej strefy okupacyjnej. Niektórzy jednak powrócili do swoich domów. W 1942 r. władze niemieckie przeprowadziły akcję likwidacyjną, podczas której rozstrzelały kilkudziesięciu Żydów. W czasie okupacji niemieckiej dochodziło też do innych masowych egzekucji.
Opis
Cmentarz żydowski w Dubiecku powstał przed 1852 rokiem. Znajduje się ok. 300 m od rynku, przy ul. Górkowej, na działce nr 226. Funkcjonował do czasów II wojny światowej. Został zniszczony przez niemieckie władze okupacyjne, które wykorzystały nagrobki do utwardzania dróg i dokonywały na tym terenie masowych egzekucji. Współcześnie cmentarz jest mocno zarośnięty i otoczony ogrodzeniem z betonowych prefabrykatów. Na terenie zachowały się nieliczne fragmenty macew, jednak podczas wizji terenowej w 2023 r. nie zostały odnalezione.
Oprac. Magda Lucima
Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
Rodzaj: cmentarz żydowski
Forma ochrony: Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_18_CM.94487