W XVI i XVII wieku społeczność żydowska składała się najwyżej z kilkudziesięciu rodzin. Dopiero w epoce saskiej nastała dla ciechanowskich Żydów stabilizacja gospodarcza i finansowa, między innymi dzięki przywilejowi Michała Korybuta Wiśniowieckiego (1670). Kahał ciechanowski stał się jednym z największych na północnym Mazowszu i do lat 50. XVIII wieku podlegały mu gminy żydowskie Makowa, Mławy i Płońska.  

Po III rozbiorze Rzeczypospolitej zaborca pruski zniósł feudalne przywileje miast i cechów, a Żydzi uzyskali prawo do swobodnego osiedlania się w miastach, nabywania nieruchomości i trudnienia się każdym rzemiosłem. Wpłynęło to na migrację Żydów ze wsi do miast, które to zjawisko wspierały rządy Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego (Królestwa Kongresowego). W 1790 roku w Ciechanowie żyło 240 Żydów, w 1808 roku — 1200, w 1857 roku już ponad 3300 (67% ogółu mieszkańców), skupionych w rejonie Rynku i Rynku Zielonego oraz ulic Żydowskiej, Warszawskiej, Zakroczymskiej (gdzie stała synagoga), Pułtuskiej i Tylnej. Żydzi ciechanowscy trudnili się przede wszystkim handlem i rzemiosłem (szewcy, krawcy, piekarze, kuśnierze, rzeźnicy).

W drugiej połowie XIX wieku Ciechanów stał się ważnym ośrodkiem chasydyzmu — w latach 1819–1875 znajdował się tu dwór rabina i cadyka Abrahama Landaua, zwanego Ciechanowerem, który założył w mieście jesziwę, gdzie nauki pobierała niezamożna młodzież z okolicznych miejscowości. Działało tu również kilkanaście chederów. Na początku XX stulecia powstały w Ciechanowie pierwsze grupy syjonistów, kwestujące na rzecz osadnictwa żydowskiego w Palestynie i patronujące teatrowi amatorskiemu.

Od końca XIX wieku stopniowo spadał udział Żydów w populacji Ciechanowa, czemu sprzyjał coraz silniejszy napływ ludności polskiej ze wsi do miast. Pierwszy spis powszechny w odrodzonej Polsce wykazał w 1921 roku, że na 12 tysięcy ciechanowian wyznawcami judaizmu było 37% (4400). W przededniu drugiej wojny światowej odsetek Żydów spadł do 28% (4700). W okresie międzywojennym nadal zajmowali się oni swoimi tradycyjnymi profesjami. W mieście działał Żydowski Związek Kupców, liczący 100 członków, ale dominowali drobni sklepikarze i przekupnie rynkowi. Rzemiosło odgrywało równie ważną rolę co handel. Większość żydowskich warsztatów znajdowała się przy ulicy Żydowskiej. Pracowały tam całe rzesze drobnych krawców, szewców, cholewkarzy. Drobni rzemieślnicy niemający środków na opłacenie patentów prowadzili działalność chałupniczą. W Ciechanowie działał cały szereg żydowskich partii politycznych oraz związanych z nimi organizacji kulturalnych i oświatowych. Najwięcej sympatyków mieli syjoniści (Mizrachi, Poalej Syjon), socjaliści z Bundu i ortodoksi z Agudy.

Po wcieleniu Ciechanowa do Rzeszy (Prusy Wschodnie) w październiku 1939 roku nasiliły się prześladowania ludności żydowskiej ze strony niemieckich okupantów. Podobnie jak w innych miastach tego regionu wypędzono jej część do Generalnego Gubernatorstwa. Powołano Judenrat (Radę Żydowską), Żydów pozbawiono prawa do prowadzenia działalności gospodarczej i nałożono na nich powszechny obowiązek pracy dla Niemców. Jesienią 1940 roku wyznaczono otwarte getto, w którym porządku pilnowała żydowska policja. W ramach przebudowy Ciechanowa, który miał stać się stolicą rejencji, trwało również wyburzanie dzielnicy żydowskiej i niszczenie cmentarzy. Likwidacja ciechanowskiego getta, gdzie w szczytowym momencie stłoczono 7 tysięcy Żydów, rozpoczęła się w grudniu 1941 roku od deportacji 1200 osób, których miejsce zajęli Żydzi wypędzeni z mniejszych ośrodków północnego Mazowsza (Dobrzynia, Raciąża, Żuromina i Sierpca). Los społeczności dopełnił się w listopadzie następnego roku, gdy 1500 zdolnych do pracy Niemcy wywieźli na Górny Śląsk, a resztę rozstrzelali na miejscu lub przewieźli do getta w Mławie, skąd deportowali do obozów zagłady w Auschwitz i Treblince.

Opis

Nowy cmentarz żydowski w Ciechanowie został założony pod koniec XIX wieku przy obecnej ulicy Gwardii Ludowej WRN, w dzielnicy Aleksandrówka, na wschód od centrum miasta. W okresie drugiej wojny światowej i ten obiekt został zdewastowany przez Niemców. W latach 1939–1942, w nieoznakowanych grobach, spoczęły ofiary Zagłady. Do czasów współczesnych nie zachowały się żadne nagrobki. W 1956 roku na cmentarzu wybudowano kamienny pomnik w kształcie schodkowej piramidy, zwieńczony kilkoma ocalałymi macewami. Na pomniku widnieje napis w języku polskim i jidysz.

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.