Dwór powstał w 1908 roku dla Hochbergów, jednej z najznamienitszych rodzin niemieckich, od roku 1873 właścicieli okolicznych dóbr.

Historia

Gniewomierz (d. nazwa Zdroje, niem. Springsee) jest niewielką osadą, położoną na południowy zachód od Czarnkowa, wśród lasów Puszczy Noteckiej. W 2 poł. XIX w. okoliczne dobra należały do Jana Henryka XI von Hochberga, księcia Pszczyny, hrabiego Rzeszy i barona na Książu. Liczący ponad 12 tysięcy ha majątek był jednym z największych należących do właścicieli niemieckich majątków wielkopolskich. Po śmierci księcia w 1907 r. dobra odziedziczył jego syn - hr. Wilhelm Bolko Emanuel. Z jego inicjatywy w roku 1908 powstał dwór myśliwski w Gniewomierzu, a w latach następnych - neorenesansowy pałac w pobliskim Goraju. Pałac i dwór łączyła biegnąca przecinką leśną droga, wykorzystywana przez właścicieli i gości udających się na polowanie. Budowa dworu myśliwskiego była związana z trwającymi od roku 1881 pracami mającymi na celu zalesienie zdewastowanych nadmiernymi wyrębami terenów oraz organizację wzorcowego gospodarstwa łowieckiego.

Po II wojnie światowej budynek początkowo służył uczniom szkoły leśnej w Goraju odbywającym tu praktyki zawodowe. Po roku 1965 dwór został przekazany Zakładom Płyt Pilśniowych w Czarnkowie, które wykorzystywały obiekt jako ośrodek wypoczynkowy, później - ośrodek kolonijny. W roku 1989 dwór stał się własnością Miasta Czarnków oraz Miasta i Gminy Wieleń. W wydzierżawionych budynkach prowadzono działalność hotelowo-gastronomiczną. Od roku 1998 dwór jest własnością prywatną. Nowi właściciele przeprowadzili gruntowny remont zabytku, przywracając obiektowi jego dawną świetność.

Opis

Dwór myśliwski usytuowany jest ok. 15 km na południowy zachód od Czarnkowa, po zachodniej stronie szosy z Czarnkowa przez Ciszkowo do Wronek. Od wspomnianej szosy w kierunku dworu prowadzi brukowana, wysadzana drzewami droga. Budynek otoczony jest starym drzewostanem. W pobliżu znajduje się duży staw.

Obiekt składa się z dwóch części - właściwego dworu oraz budynku pomocniczego. Obie części połączone są wąskim, jednotraktowym łącznikiem. Budynek główny wzniesiono na rzucie prostokąta, z prostokątnymi ryzalitami od północnego wschodu i południowego zachodu. W jego środkowej partii mieści się sień oraz salon, w narożniku wschodnim - klatka schodowa. Budynek gospodarczy również wzniesiono na rzucie prostokąta. Jego układ wnętrz jest dwutraktowy, klatkę schodową umieszczono w środkowej części traktu północno-wschodniego. Obie części budynku piętrowe, budynek gospodarczy częściowo podpiwniczony, we dworze - dodatkowa kondygnacja mieszkalnego poddasza. Bryła dworu wzbogacona podcieniem wejściowym umieszczonym w ryzalicie północno-wschodnim oraz zadaszonym tarasem w narożniku zachodnim Poszczególne części dworu oraz budynek gospodarczy nakryte są wysokimi dachami naczółkowymi. Łącznik jest parterowy, nakryty daszkiem dwuspadowym.

Dwór myśliwski jest budynkiem drewnianym, konstrukcji zrębowej, wzniesionym na kamiennym fundamencie. Ściany z przewodami kominowymi, ściana ryzalitu frontowego oraz ściany piwnicy wzniesiono z cegły i otynkowano. Część ścian piętra konstrukcji szkieletowej, z wypełnieniem ceglanym, z zewnątrz oszalowanych deskami, wewnątrz otynkowanych. Dachy kryte są dachówką ceramiczną. Wnętrza nakryte są stropami drewnianymi.

Kompozycja elewacji oparta została na kontraście ciemnych elementów konstrukcji i wykończenia ścian (belki, ozdobnie opracowane ostatki belek stropowych, szalunek) oraz malowanych na biało, ozdobnie wycinanych obramień okien. Mniejsze okna posiadają obramienia w formie wąskich opasek. Większość okien i wejść jest prostokątna, jedynie otwory partii środkowej dworu oraz arkady podcienia ujmującego wejście główne zamknięte są łukiem ostrym.

Wśród wnętrz dworu na uwagę zasługują dwa pomieszczenia reprezentacyjne na parterze: sień oraz salon myśliwski. Zachował się tu duży kominek z okapem, obudowany cegłą. W tym samym trzonie kominowym od strony sieni znajduje się wędzarnia. Ponadto z pierwotnego wyposażenia budynku zachowały się piece z ozdobnymi kaflami, (m. in. piec zwieńczony ostrosłupowo, znajdujący się niegdyś w salonie, obecnie przeniesiony do sypialni), a także stolarka drzwiowa (drzwi ramowo-płycinowe, pełne i szklone, niektóre z nadświetlem), stolarka okienna (wielopodziałowe okna skrzynkowe lub ościeżnicowe z elementami dekoracji snycerskiej, okiennice) oraz ozdobne balustrady schodów.

Własność prywatna. Zabytek niedostępny.

Oprac. Krzysztof Jodłowski, OT NID w Poznaniu, 07-04-2016 r.