XIX w., związanego z zasłużonym dla regionu rodem Henckel von Donnersmarck, a w późniejszym czasie pełniącego funkcję rezydencji wypoczynkowej czołowych przedstawicieli PZPR.

Historia

Dworek myśliwski wzniesiony w 1893 r. na użytek rodu Henckel von Donnersmarck ze Świerklańca, właścicieli fideikomisu świerklańsko - tarnogórskiego przez murarzy z formy c. Stefkę z Tarnowskich Gór. Służył jako baza wypadowa w czasie polowań. W okresie powojennym pełnił funkcje rezydencji wypoczynkowej Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach l. 60-70. XX w.; wówczas obiekt określany „gierkówką”) oraz Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (l. 80. XX w.), placówki Caritas (l. 90. XX w.), od 2012 r. własność prywatna. W latach 2013-2020 poddany pracom remontowo-konserwatorskim.

Opis

Dwór usytuowany jest na obszarze leśnym, na południe od drogi Żyglin – Bibiela (ul. Imielów) i na zachód od drogi Bibiela – Brynica (ul. Starowiejska). Od strony ul. Starowiejskiej po stronie pd. Wschodniej prowadzi do niego aleja.

Budynek wzniesiony w konstrukcji zrębowej i sumikowo-łątkowej, osadzony jest na wysokim murowanym cokole z piwnicami murowanymi z kamienia i cegły. Rozplanowany na rzucie „T”, fasadą zwrócony w kierunku północnym, składa się z dwóch zestawionych prostopadle podpiwniczonych skrzydeł, od strony wschodniej parterowego, od strony zachodniej jednopiętrowego, z dwukondygnacyjnym ryzalitem w ścianie szczytowej od południa, dwukondygnacyjnym gankiem w ryzalicie od północy (od frontu) i werandą od południa.  Budynek nakrywają dwa osobne wysokie dachy dwuspadowe z ukrytymi w poddaszu kondygnacjami użytkowymi, z poszyciem z dachówki karpiówki układanej w koronkę. W połaciach skrzydła wschodniego mieszczą się pojedyncze lukarny kryte wysuniętymi, dwuspadowymi dachami, z dekoracją snycerską w szczycie, w połaci zachodniej skrzydła zachodniego para analogicznych lukarn. Weranda i ryzality nakrywają dachy pulpitowe. Weranda w konstrukcji słupowej. 

Poszczególne elewacje są drewniane, wykonane z belek z ciesielsko opracowanymi ostatkami zrębu i wysuniętymi w połowie wysokości ścian ostatkami belek stropowych, wspierającym gzyms w formie wąskiego daszka. Cokół kamienno-ceglany, z prostokątnymi otworami okien piwnicznych. Elewacja frontowa (północna) jest czteroosiowa z ryzalitem mieszczącym wejście główne do budynku. Partię ryzalitu podkreśla prostokątny otwór wejściowy ujęty wąskimi otworami okiennymi oraz dwoma niewielkimi otworami okiennymi ponad nimi, w ścianach bocznych trzema wąskimi otworami od wschodu i dwoma analogicznymi od zachodu. W partiach skrzydeł na poziomie parteru artykułowana jest dużymi prostokątnymi otworami okiennymi, ujętymi w proste, drewniane obramienia z dekoracyjną listwą pod parapetem, a na poziomie piętra skrzydła zachodniego dwiema parami mniejszych prostokątnych otworów okiennych ujętych analogicznymi opaskami, z parapetami wspartymi na wspornikach. W szczycie pazdur i ażurową dekorację snycerską w formie wici roślinnej z motywami myśliwskich trąbek. Elewacja ogrodowa (południowa) jest trzyosiowa w partii zachodniej, z przylegającą do partii wschodniej przeszkloną werandą. W partii zachodniej na osi  mieści się dwukondygnacyjny ryzalit z balkonem na piętrze, zwieńczonym zadaszeniem na słupach z zastrzałami i z tralkową balustradą. Pozostałe osie podkreślają prostokątne otwory okienne ujęte w proste drewniane obramienia na poziomie parteru, a na wysokości piętra obramienia ozdobnie opracowane w kształcie głów myśliwskich psów. Elewacja werandy jest trójosiowa, złożona z trzech przeszklonych, podzielonych szczeblinami arkad, z których w środkowej usytuowane są drzwi wejściowe, poprzedzone zadaszonym podestem i biegiem murowanych schodów usytuowanych prostopadle do elewacji. Elewacja boczna (zachodnia) jest  trzyosiowa w strefie piwnicy, powyżej bez artykulacji. Elewacja boczna (wschodnia) w strefie piwnicy jest również trzyosiowa, powyżej bez podziałów, w szczycie artykułowana parą prostokątnych otworów okiennych ujętych prostym drewnianym obramieniem. W szczycie pazdur i ażurowa dekoracja snycerska w formie wici roślinnej z motywami myśliwskich trąbek.

Wnętrze jest dwutraktowe, z wydzielonym korytarzem na piętrze i klatką schodową w trakcie przednim. Układ pomieszczeń na parterze rozmieszczony amfiladowo, na piętrze korytarzowy.

Stolarka okienna i drzwiowa historyczna.

Obiekt niedostępny. Obiekt stanowi własność prywatna.

Oprac. Dorota Bajowska NID Pracownia Terenowa w Katowicach, 01.2023 r.

Bibliografia

• Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. VI, województwo katowickie, z. 12 powiat tarnogórski, red. Rejduch-Samkowa, J. Samek, Warszawa 1968, s. 5-7, 34-36.
• Wroński M., Miasteczko Śląskie dawniej, Miasteczko Śląskie 2002
• Krawczyk J., Kuzio-Podrucki A., Śląskie zamki i pałace Donnersmarcków, Radzionków 2011