Historia obiektu

Starania o budowę linii kolejowej z Przeworska do Dynowa prowadził od 1891 r. poseł i działacz ludowy Karol Lewakowski, a od 1894 r. książę Andrzej Lubomirski, właściciel cukrowni w Przeworsku, zbudowanej w 1895 r. Po spełnieniu wymagań stawianych przez władze wojskowe Austro-Węgier, inż. Maurycy Machalski ze Lwowa wykonał projekt szczegółowy kolei o szer. torów 760 mm, w oparciu o wcześniejszy projekt linii normalnotorowej autorstwa Gwalberta Ziembickiego. Andrzej Lubomirski uzyskał koncesję na budowę 15.02.1902 r. Prace prowadziła lwowska firma „Gwalbert Ziembicki i Feliks Ilnicki”. Oficjalne otwarcie kolei nastąpiło 8.09.1904 r. 30.09.1908 r. we Lwowie powołano towarzystwo akcyjne pod nazwą Kolej Lokalna Przeworsk – Dynów, które prowadziło eksploatację linii kolejowej. Głównym zadaniem kolejki był dowóz buraków do cukrowni w Przeworsku.

„Gazeta Lwowska” z 6 września 1904 r., podała, że „W dniu 8 września (…) otwiera się (…) przystanki i ładownie Urzejowice (…) dla ruchu osobowego i pakunkowego oraz dla ruchu towarowego w całowagonowych ładugach, wedle umowy, względnie za poprzednim zgłoszeniem. W przystankach Urzejowice (…) bilety jazdy i pakunki ekspedyuje konduktor przy pociągu”.

W Urzejowicach zbudowano mały, drewniany budynek mieszczący poczekalnię dla pasażerów, pomieszczenie dyżurnego ruchu, i zewnętrzny szalet. Ładownia wyposażona została w rampę towarową. Układ torowy złożony został z toru głównego zasadniczego (nr 1), toru ładunkowego (nr 2) oraz dwóch zwrotnic i dwóch wykolejnic zabezpieczających tor ładunkowy.

Prawdopodobnie podczas obu wojen światowych stacja nie została uszkodzona. Po wyzwoleniu kolej została upaństwowiona 6.10.1947 r. W 1951 r. zmieniono szerokość torów z 760 na 750 mm. W tym czasie w miejscu dawnej poczekalni zbudowano murowany budynek dworca mieszczący biuro dyżurnego ruchu, kasę biletową poczekalnię oraz podcień dla podróżnych. Obok wzniesiono drewniane schronisko dla torowego, pełniące także funkcję magazynu spedycji towarowej i nowy, drewniany szalet oddzielony od torowiska ścianką parawanową. Zmieniono numer toru ładunkowego na nr 3. W 1986 r. budynek dworca kolejowego został przebudowany i rozbudowany z przeznaczeniem na budynek mieszkalny. W tym czasie zbudowano też murowany budynek gospodarczy oraz zapewne murowaną piwnicę. W 1991 r. kolejka została wpisana do rejestru zabytków, co uchroniło ją przed likwidacją. W załączniku do decyzji o wpisie do rejestru nie wymieniono stacji w Urzejowicach, jednak podlega ona ochronie w ramach wpisu linii kolejowej. Ta sytuacja doprowadziła w efekcie do całkowitej degradacji zabytkowego budynku. 1.01.2002 r. PKP wyłączyły kolejkę ze swoich struktur i zwolniły całą załogę. W tym samym roku linię kolejową przejęło Starostwo Powiatowe w Przeworsku. Operatorem zostało Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych z Kalisza, które reaktywowało przewozy turystyczne i towarowe. W 2012 r. eksploatację przejął Powiatowy Zarząd Dróg w Przeworsku. Niestety budynek dawnego dworca nie został przejęty od PKP, które w 2017 r. sprzedało go prywatnej osobie. Nowy właściciel rozebrał zabytkowe budynki stacyjne, a w miejscu dworca zbudował dom mieszkalny o współczesnej formie architektonicznej. Na rampie kolejowej zbudował blaszany garaż o sporych rozmiarach.

Opis obiektu

Stacja Urzejowice położona jest na wsch. skraju miejscowości, w km od 8,8+47 do 9,0+45 linii kolejowej Przeworsk - Dynów. Układ torowy stacji złożony jest z toru głównego zasadniczego (nr 1), toru ładunkowego (nr 3), 2 zwrotnic i 2 wykolejnic.  Przy torze nr 1 znajdują się 2 słupki po zniszczonych wskaźnikach W4 i 2 słupki hektometrowe: 8.9 i 9,0. W obrębie stacji zachowany jest jedynie jeden historyczny obiekt – rampa ładunkowa z 1904 r. o ścianie z bloków z piaskowca. W miejscu dawnego dworca znajduje się współczesny budynek mieszkalny, parterowy z użytkowym poddaszem, z dwuspadowym dachem o pokryciu z blachodachówki. Na zabytkowej rampie ładunkowej wzniesiony jest blaszany garaż o sporych wymiarach.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytkowa rampa ładunkowa i torowisko stacyjne są dostępne do zwiedzania. W sezonie kursują pociągi turystyczne.

Autor noty: Opr. Adam Sapeta, OT NID w Rzeszowie, 14-05-2024 r.