Historia

Wieś Lubiechnia Mała po raz pierwszy była wzmiankowana w 1405 roku. Należała m.in. do rodu von Sydow, von Ludwig i von Berg. Świątynia we wsi istniała prawdopodobnie już w XIV w., a w okresie reformacji została przejęta przez ewangelików. Obecny kościół został wzniesiony w 1669 roku z fundacji rodziny von Ludwig jako ewangelicki. W latach 1813-1818 obiekt wyremontowano i dostawiono od zachodu drewnianą wieżę z inicjatywy rodziny von Berg. Pod koniec XIX w. kościół wyposażono w prospekt organowy. Remont budynku przeprowadzony w latach 20. XX w. objął m.in. wzmocnienie i częściową wymianę konstrukcji. Po II wojnie światowej został przejęty przez katolików i poświęcony w 1947 roku.

Opis

Kościół położony jest w północnej części wsi, na niewielkim wzniesieniu i otoczony kamiennym murem. Jest to obiekt orientowany, założony na rzucie prostokąta, o konstrukcji szkieletowej, jednoprzestrzenny, zamknięty trójbocznie w części prezbiterialnej. Od zachodu przylega kwadratowa, drewniana wieża, a od południa – kruchta. Korpus główny nakryty jest dachem dwuspadowym, przechodzącym w trójspadowy w części wschodniej. Trzykondygnacyjna wieża pokryta jest dachem namiotowym, a przedsionek trójspadowym. Elewacje artykułuje szkieletowy układ konstrukcji. Z kolei elewacje wieży, podobnie jak ściana zachodnia korpusu, są odeskowane. Wejście znajduje się w kruchcie oraz przyziemiu wieży. Zachował się oryginalny układ wnętrza z emporami. Przetrwało również wyposażenie i wystrój: barokowy ołtarz, ambona, ławki, nagi strop belkowy oraz posadzka ceramiczna. Organy zostały częściowo uszkodzone.

Aktualizacja

W 2022 r. zrealizowano prace konserwatorskie przy ścianach zewnętrznych kościoła. Do realizacji prac przygotowywano się od 2010 roku. Pozyskano odpowiednio długo dołowane wapno, zgromadzono również wysezonowane drewno i rozbiórkową cegłę. Rozpoznanie konserwatorskie, badania mykologiczne i architektoniczne zostały przeprowadzone przez wysokiej klasy specjalistów. Pozwoliły one właściwie rozpoznać obiekt i zaproponować odpowiedni i bezpieczny dla zabytku sposób postępowania. Prace naprawcze ograniczono do minimum w celu utrzymania zabytkowej substancji w stopniu niezmienionym, stosując naturalne materiały i tradycyjne techniki. Pozyskano rozbiórkową glinę, ponownie ją uplastyczniono i wprowadzono jako uzupełnienia wypełnienia fach. Zastosowano olej lniany wprowadzany na gorąco jako historyczne zabezpieczenie poddanej konserwacji i restauracji konstrukcji drewnianej. Na potrzeby prac stworzono naturalne wodne bejce z łupin orzecha włoskiego, do scalenia kolorystycznego fleków i wymian. Wszystkie prace wykonywano ręcznie w celu zbliżenia się sposobem wykonania i ostatecznym efektem prac do wykonawców wznoszących kościół w XVII w. i dalej na przestrzeni wieków podczas bieżących napraw (XVIII i XIX wiek). Na etapie realizacji prac niezwykłym zaangażowaniem wykazywała się lokalna społeczność, a polscy i niemieccy specjaliści współpracowali konsultując przyjęte rozwiązania i dyskutując nad najlepszymi efektami tych działań. Kościół w Lubiechni Małej, w wyniku prowadzenia prac w sposób przemyślany, z największym szacunkiem dla substancji zabytkowej, stanowi obraz właściwego procesu konserwatorskiego.

W 2024 roku Parafia Rzymskokatolicka Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rzepinie została laureatem konkursu Zabytek Zadbany w kategorii „architektura i budownictwo drewniane” za „pełne rozpoznanie badawcze, wzorcowe prace konserwatorsko-restauratorskie przeprowadzone z wykorzystaniem tradycyjnych technik budowlanych i za zachowanie autentyzmu substancji zabytkowej kościoła filialnego Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubiechni Małe”.

Oprac. Marta Kłaczkowska, OT NID w Zielonej Górze, 29-12-2017 r., aktualizacja: Karolina Idryjan, 09-07-2024 r.