Gmina liczyła 22 rodziny, łącznie 160 osób. Żydzi płacili pogłówne wynoszące 12 groszy od osoby – uiszczali opłatę wobec dominium 2 talary i 20 srebrnych groszy rocznie oraz jeden grosz od cmentarza. Dochodziły do tego podatki miejskie i 2 srebrne grosze na radę miejską od każdej rodziny.

Nie wiadomo, kiedy miejscowi Żydzi zbudowali pierwszą synagogę. Z zachowanych źródeł z 1824 r. wynika, że gmina zawarła umowę z rodziną von Schlichtingów, zgodnie z którą przekazano jej na własność plac leżący na końcu Pfortengasse o wymiarach 19 łokci szerokości i 53 łokcie długości (miara wrocławska). Parcela nosiła numer 58. Na tym placu stała już stara synagoga; na jej miejscu miał powstać nowy dom modlitwy, wybudowany kosztem gminy, o wymiarach 15 łokci szerokości i 23 łokcie długości.

W 1890 r. w Szlichtyngowej mieszkało tylko 21 Żydów. W latach 1912–1913 postanowiono tutejszą gminę żydowską połączyć z gminą w pobliskiej Wschowie. W 1913 r. parcelę, na której stała synagoga, sprzedano na licytacji. Dalsze losy synagogi nie są znane. Przed II wojną światowej w Szlichtyngowej mieszkała tylko jedna żydowska rodzina. W czasie wojny deportowano ją do Berlina, a w 1944 r. wywieziono do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Auschwitz.

Opis

Cmentarz żydowski w Szlichtyngowej znajduje się w lesie, 1 km na północny zachód od miasta, na terenie należącym do wsi Górczyna. Należy dojechać do końca ul. Leśnej w Górczynie, a na wysokości ostatnich domów skręcić w lewo na drogę gruntową. Nekropolia o powierzchni 0,18 ha jest jedynym dobrze zachowanym do naszych czasów cmentarzem, spośród kilkunastu istniejących na pograniczu śląsko-wielkopolskim przed II wojną światową. Powstała w XVIII wieku. Cały teren otoczony jest murem kamienno-ceglanym o wysokości 1,5 metra; od strony południowo-wschodniej znajduje się brama wjazdowa. Wizja cmentarza w 2018 r. wykazała ok. 50 całych macew oraz kilkadziesiąt fragmentów. Wszystkie płyty wykonano z piaskowca, napisy są w języku hebrajskim i niemieckim. Nieliczne zdobi ornamentyka. Nie zachowały się macewy z granitu i marmuru. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1751 r., należy do Racheli, córki Dawida. Jeden z ostatnich, z 1923 r., oznacza miejsce spoczynku Rosy Goldstein. Ostatni pochówek na cmentarzu nastąpił w 1934 r., ale pomnik nie zachował się. Przetrwało kilka pomnikowych dębów.

Na posiedzeniu Powiatowej Rady Narodowej we Wschowie 27 kwietnia 1972 r. (uchwała nr 60/53/72) podjęto decyzję o likwidacji cmentarza. Od decyzji jednak ostatecznie odstąpiono, a w 1989 r. obiekt wpisano do rejestru zabytków pod numerem 1156/A. W latach 90. XX w. na cmentarzu złożono cztery dziewiętnastowieczne macewy ze Wschowy.

W 2022 roku cmentarz został oznaczony pamiątkową tablicą w ramach Programu „Oznakowanie cmentarzy żydowskich na terenie Rzeczpospolitej Polskiej.

Oprac. Andrzej Kirmiel

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN