Historia

Cmentarz grzebalny został założony w 1805 roku. W 1839 roku został obwiedziony kamiennym ogrodzeniem. W II połowie XX wieku, w jego centralnej części powstała kamienno-ceglana kaplica. To miejsce spoczynku zasłużonych dla parafii proboszczów: ks. Jan Dmochowski (zm.†1864) i ks. Gabriel Dziekoński (zm.†1886). Z dokumentacji (np. karta ewidencyjna) wynika, że wzdłuż muru południowo-zachodniego, przy alei rósł szpaler lip. W 1988 roku do rejestru zabytków została wpisana środkowa, najstarsza część nekropolii. W 2020 roku alejkę prowadzącą do kaplicy cmentarnej i teren wokół niej utwardzono betonową kostką. Starodrzew nie zachował się.

Opis

Cmentarz grzebalny w Przytułach położony jest na niewielkim wzniesieniu, otoczony polami. Od wschodu bezpośrednio graniczy z terenem przykościelnym, na którym w latach 1950-1960 wybudowano kościół parafialny projektu Stanisława Bukowskiego. Na teren cmentarza prowadzą dwie bramki umieszczone w murze południowo-wschodnim. Założony na planie zbliżonym do prostokąta, o „ściętym” narożniku południowym, o nieregularnym układzie mogił. Alejki wytyczone zostały wokół muru ogrodzeniowego, na osi bramki w kierunku kaplicy, od kaplicy w kierunku północno-wschodnim. Jego najstarsza środkowa część, na planie prostokąta została wpisana do rejestru zabytków. Na cmentarzu zachowały się nieliczne żeliwne i kute krzyże z przełomu XIX i XX wieku oraz 1. połowy XX wieku. Najstarszy zachowany nagrobek należy do proboszczów: ks. Jan Dmochowski (zm.†1864) i ks. Gabriel Dziekoński (zm.†1886) posługujących w parafii w Przytułach. Usytuowany jest w zachodniej części cmentarza, koło kaplicy cmentarnej. Pomnik wykonany jest z piaskowca, dekorowany neogotyckim detalem architektonicznym, posadowimy na betonowej płycie.  

Obiekt jest dostępny dla zwiedzających. 

Oprac. Katarzyna Niedźwiecka, OT w Białymstoku 28.05.2025 r.