Poznaj lokalne zabytki


Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

cmentarz żydowski - Zabytek.pl

cmentarz żydowski


cmentarz żydowski XVIII w. Bobowa

Adres
Bobowa

Lokalizacja
woj. małopolskie, pow. gorlicki, gm. Bobowa - miasto

Pierwsze relacje historyczne o Bobowej pochodzą z początku XIV wieku. Jednak dopiero w 1732 r., za czasów dziedzica Michała Jaworskiego, sprowadzeni zostali do miasta Żydzi. Społeczność żydowska po osiedleniu się otrzymała szereg przywilejów handlowych i dość szybko rozrosła się liczebnie. Stworzyła zamożną gminę wyznaniową, trudniącą się chałupnictwem i handlem.

W 1765 r. mieszkały tutaj 44 żydowskie rodziny, wybudowana została synagoga. W 1773 r. Stanisław Łętowski, kolejny właściciel miasta, wydał przywilej, który uporządkował status prawny Żydów.  

W XIX w. nastąpił silny spadek ludności związany z klęskami żywiołowymi, nieurodzajem, epidemią cholery, pożarem miasta oraz emigracją mieszkańców w celach zarobkowych. Mimo to, w tamtym czasie Bobowa była jednym z największych ośrodków chasydyzmu na ziemiach polskich. Pierwszym cadykiem został Szlomo ben Mejer Natan Halberstam (1847–1906), który przybył do miasta w 1893 roku. Po jego śmierci cadykiem został jedyny syn, Bencjon Halberstam (1874–1941), zwany Bobower Rebe, znany w okresie międzywojennym. Nurt chasydzki, zwany Bobov lub Bobover, funkcjonuje do dnia dzisiejszego, a jego ośrodek znajduje się na Brooklynie w Nowym Jorku.

Po wybuchu II wojny światowej, Bobowa została zajęta przez wojska niemieckie, które rozpoczęły prześladowania, szykany, napady i rabunek mienia żydowskiego. W 1940 r. w miejscowości było jedynie 710 Żydów, ale w 1941 r. liczba ta wzrosła do 1272, wraz z napływem uchodźców z okolicy. Niemiecki okupant powołał Judenrat, przy którym założono Komitet Opieki Społecznej i kuchnię ludową. Następnie utworzono getto w centrum miejscowości. Znaleźli się w nim też Żydzi z mniejszych miejscowości, m.in. z Brzany, Mszanki, Bielanki, Gładyszowa.

Getto zostało zlikwidowane przez Niemców w 1942 roku. Okupanci rozstrzelali wielu Żydów, a pozostałych wywieźli, m.in. do obozu pracy w Szebniach oraz gett w Gorlicach i Bieczu, skąd trafili dalej do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Bełżcu. Po spustoszeniu miasteczka Niemcy rozebrali w Bobowej 82 domy, a pozyskany materiał wysłali wagonami do Rzeszy.

Opis

Cmentarz żydowski w Bobowej został założony w XVIII wieku. Jest bardzo malowniczo położony, na wzgórzu na końcu ul. Wichrowej. W 1988 r. Fundacja Rodziny Nissenbaumów przywróciła zlikwidowaną w latach powojennych drogę dojazdową; uporządkowano wtedy także teren i ogrodzono całość.

Najważniejszym obiektem cmentarza jest ohel cadyków, Szlomo Halberstama i jego zięcia Chaima Jakuba Teitelbauma, stanowiący do dziś cel pielgrzymek chasydów bobowskich z całego świata. Zachowało się także ponad 100 nagrobków wykonanych z marmuru, granitu i piaskowca, z typowymi zdobieniami oraz inskrypcjami w alfabecie hebrajskim. Na cmentarzu znajduje się również kwatera żołnierzy-Żydów z Węgier poległych podczas I wojny światowej oraz zbiorowe mogiły Żydów rozstrzelanych w latach 1939–1945. Ku czci ofiar Zagłady ufundowano pomnik.

Oprac. Magda Lucima

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.