Kościół parafialny pw. św. Jerzego - Zabytek.pl
Adres
Wojbórz
Lokalizacja
woj. dolnośląskie,
pow. kłodzki,
gm. Kłodzko
Historia
Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1342 roku, a tutejszy kościół w 1349 roku. Kolejny wzniesiony jako późnogotycki. W XVI wieku ludność przyjmuje wyznanie ewangelickie. Przed 1631 rokiem ponownie rzymskokatolicki, parafialny pw. Św. Jerzego. Zbarokizowany zapewne w 1733 roku. Rozbudowany w 2 połowie XVIII wieku z zachowaniem wieży oraz częściowo murów zachodniej części nawy (z jedną przyporą). Nawa przedłużona, podwyższona i zamknięta na całej szerokości półkolistą absydą prezbiterialną. Wnętrze nowego kościoła salowe, zawarte w bardzo wąskim korpusie nakrytym jednym dachem. Przed wieżą zbudowana kruchta. Przy nawie wzniesione: przybudówka z kruchtą i zakrystią w przyziemiu oraz z wydłużoną emporą na piętrze (od pd.), a po przeciwnej stronie — kaplica Św. Krzyża. Najstaranniej komponowany wystrój elewacji fasady, a szczególnie wieży.
Kościół został zbudowany w stylu późnobarokowym, ale z wykorzystaniem rozwiązań z różnych faz baroku. Z baroku wczesnego wzięte: typ przestrzenny kościoła, ujednolicenie bryły, atektoniczna struktura podziałów wnętrza i elewacji, sklepienie kolebkowe z lunetami i gurtami, obramienia okien izby dzwonowej, owalne okulusy i głowice pilastrów. Dla baroku dojrzałego reprezentatywne: sklepienia żaglaste, lekko zaokrąglone naroża kaplicy, wysoko umieszczone okna o łuku odcinkowym, płyciny na elewacjach wieży, kamienne obramienia okienne w formie litery T, sztukaterie pilastrów, posadowienie chóru muzycznego na spłaszczonym sklepieniu i falisty zarys balustrady chóru. Z kolei dla baroku późnego charakterystyczne: wieżowa klatka schodowa przy wieży, spłaszczone łuki arkad empory i spływy wolutowe oraz dekoracja balustrady chóru muzycznego.
Kościół odnawiany na poczatku XX wieku, kiedy to wykonana polichromia wnętrza w stylu historyzmu. Barwione podziały wnętrza, a ściany pokryte malowidłem o wzorze dywanowym. Sklepienie nawy ozdobione plafonami. W latach około 1920-1940 przebudowana w stylu historyzmu (neobaroku z elementami neorenesansu) kruchta przed wieżą, wykonane ceramiczne pokrycie dachowe ze wzorem geometrycznym. Elewacje pokryte tynkiem fakturowym. W 1974 roku zamalowana polichromia wnętrza z poczatku XX wieku.
Opis
Kościół orientowany, murowany, jednowieżowy, salowy z półkolistą absydą prezbiterialną, z kaplicą od północy i z przybudówką z zakrystią, kruchtą i emporą od południa. Przy wieży kruchta i przybudówka ze schodami na chór muzyczny. Nawa i prezbiterium nakryte jednym dachem, a wieża dwuprześwitowym hełmem. Fasada z wieżą dzielone w dolnej części lizenami, nad którymi profilowany gzyms koronujący. Nad nim i nad bocznymi partiami elewacji spływy wolutowe. Wyższe kondygnacje wieży dzielone gzymsami, lizenami, pilastrami, ożywione płycinami, zwieńczone belkowaniem. Lizeny i uproszczone belkowanie koronujące także na elewacjach korpusu kościoła. Otwory w kamiennych obramieniach w formie litery T lub listwowych.
Wnętrze kościoła salowe. Absyda prezbiterialna wyróżniona wąskim łukiem tęczowym zdobionym tablaturą, dzielona pojedynczymi pilastrami. Na ścianach nawy — pary pilastrów. Nad pilastrami odcinki belkowania i wspólny, profilowany gzyms koronujący. Pilastry i odcinki belkowania zdobione dekoracją sztukatorską. Absyda prezbiterialna i nawa nakryte sklepieniem kolebkowym z lunetami i gurtami. Na sklepieniu nawy plafony, a w zachodniej części nawy dwukondygnacjowy chór muzyczny. Jego dolna część o zarysie falistym posadowiona na spłaszczonym przęśle sklepienia. Balustrady chóru drewniane. Zdobione dekoracją płycinową z ornamentem wstęgowo-cęgowym i kampanulami. Ku nawie otwarta arkadą kaplica Św. Krzyża. Zbudowana na planie czworoboku ze ściętymi narożami, w których umieszczone nisze z muszlowymi konchami. Nakryta sklepieniem żaglastym z dużym plafonem.
Wyposażenie kościoła złożone m.in. z trzech nie architektonicznych ołtarzy: głównego Św. Jerzego z bramkami (późny barok z elementami rokoka, 2 poł. XVIII w.) i z dwóch bocznych pw. Serca Jezusowego i Św. Michała Archanioła (dojrzały barok, około 1730-1740). Ponadto w kościele: późnobarokowo-rokokowe ambona z bramką i ławki (2 poł. XVIII w.), prospekt organowy, balustrada komunijna i stalle. Zachowane barokowe portale wewnętrzne oraz opierzone drzwi. W kaplicy Św. Krzyża umieszczony ołtarz architektoniczny i dwa konfesjonały (barok, 2 poł. XVIII w.).
Zabytek dostępny przez cały rok, możliwość zwiedzania wnętrza po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.
Oprac. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 11-01-2017 r.
Rodzaj: kościół
Styl architektoniczny: nieznana
Materiał budowy:
ceglane
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_BK.75576, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_02_BK.85618