Historia

Stronie Śląskie wzmiankowane po raz pierwszy ok. poł. XIV w. W XV w. oraz w czasach nowożytnych. Osada górnicza z kopalniami rud i kuźnicami, od 2 poł. XVII w. z ośrodkiem klucza dóbr. Od lat osiemdziesiątych XIX w. Stronie scalone przestrzennie ze Strachocinem i Goszowem, w wyniku czego wykształcone obecne miasto Stronie Śląskie. W 2 poł. XIX wieku największe, choć mało liczne skupiska ewangelików w Strachocinie i w Stroniu, wsiach pozostających w obrębie parafii ewangelickiej w Lądku Zdroju. Od 1894 r. nabożeństwa ewangelickie odprawiane w pałacu książęcym w Stroniu. W 1913 r. z inicjatywy książąt von Preussen zbudowany we wsi kościół ewangelicki, mający też zapewne charakter kościoła dworskiego, początkowo filialny, od 1917 r. parafialny. Kościół ten zwrócony fasadą ku pałacowi, powiązany z nim osią widokową. Wzniesiony w stylu neoromańskim z elementami neogotyku bazującego na gotyku wczesnym. W nawiązaniu do stylu romańskiego skomponowana addycyjnie bryła kościoła z masywną wieżą nad prezbiterium, zwieńczoną iglicą. Z kolei strome, dwuspadowe dachy, przypory, struktura i formy portalu, sklepienie prezbiterium, kamienna oprawa łuku tęczowego oraz kamieniarka okienna neogotyckie. Rozwiązanie wnętrza nawy bliskie wczesnemu modernizmowi (horyzontalne prostokątne okna, sposób ukształtowania sklepienia, trapezowy otwór na poziomie chóru muzycznego, silne zgeometryzowanie form). Zauważalne też nawiązanie do rodzimego budownictwa sakralnego Ziemi Kłodzkiej poprzez wbudowanie do wnętrza nawy drewnianego chóru muzycznego. W ujęciu przedstawienia figuralnego w tympanonie, w formach głowic kolumn portalu, konsol i zwornika sklepienia prezbiterium widoczna stylistyka postsecesji i estetyka pocz. XX w. Kościół projektowany zapewne przez architekta zatrudnionego przez rodzinę książęcą, lokalnego lub dobrze znającego specyfikę sakralnego budownictwa Ziemi Kłodzkiej.

Opis

Kościół ewangelicki usytuowany na łagodnym stoku wzniesienia, na pd.-zach. od pałacu i powiązany z nim osią widokową. To dominanta architektoniczna w najbliższym otoczeniu pałacu. Kościół murowany, tynkowany, nie orientowany, jednoprzestrzenny z niewyodrębnionym, zamkniętym prosto prezbiterium, włączonym w linię sąsiadujących bocznie zakrystii i drugiej lokalności. Bryła kościoła kształtowana addycyjnie, ze stromymi, dwuspadowymi dachami. Nad prezbiterium umieszczona wieża na planie czworoboku nakryta wysoką iglicą, w połacie której wprowadzone okienne osie. Przed fasadą kościoła wzniesiona kruchta na planie prostokąta, z przyporami, poprzedzona kamiennymi schodami. W niej główny, kamienny portal, uskokowy, z kolumnami i profilowaniem. W tympanonie Ukrzyżowany Chrystus adorowany przez anioły. Układy i wykroje okien komponowane. Ich obramienia kamienne, profilowane, w zakrystii z maswerkami. Ostrołuczne okno prezbiterium w obramieniu z kamiennych płyt, wypełnione witrażem przedstawiającym Zmartwychwstałego Chrystusa. Prezbiterium nakryte sklepieniem krzyżowym z dekoracyjnymi, kamiennymi żebrami, naśladującym sklepienia krzyżowo-żebrowe. Żebra oparte na konsolach ze zróżnicowaną dekoracją roślinną. Motywy roślinne także na sklepiennym zworniku. Łuk tęczowy lekko zaostrzony, obramiony kamiennymi płytami. Wnętrze nawy kościoła rozwiązane bardzo nowocześnie. Nawa oświetlona wydłużonymi, trójdzielnymi oknami, nakryta nadwieszonym sklepieniem kolebkowym. W zach. części nawy drewniany chór muzyczny oparty na dwóch filarach z ozdobnymi zastrzałami. Balustrada chóru pełna, drewniana z długim, trapezowym balkonem, zdobiona silnie zgeometryzowaną tablaturą.

Zabytek dostępny przez cały rok.

Opr. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 30-06-2016 r.