We wnętrzu zachowało się unikatowym wyposażenie.

Historia

Wieś Domaniewice została założona prawdopodobnie już w XIV stuleciu i stanowiła własność biskupów gnieźnieńskich. 

Murowaną kaplicę wzniesiono w latach 1631-1633, na zamówienie braci Wojciech Alberta i Jakuba Celestów - krakowskich mieszczan i kupców włoskiego pochodzenia, którzy w tym czasie dzierżawili leżącą nieopodal wieś Czatolin. Kaplica była podziękowaniem Matce Boskiej za powodzenie w interesach. Konsekrowana była przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jana Wężyka, w dniu 15 października 1633 roku Umieszczono w niej obraz z 1640 r. z wizerunkiem NMP z dzieciątkiem, malowany na desce. Wzorem dla niego było rzymskie przedstawienie Matki Boskiej Śnieżnej, znajdujące się w bazylice Santa Maria Maggiore. Obraz domaniewicki poświęcony został Matce Boskiej Pocieszycielce Strapionych i Matce Pięknej Miłości. W XVII wieku ozdobiono go koronami, a w 1760 r. również srebrnymi sukienkami. Stał się przedmiotem kultu, jako słynący łaskami, a kaplica celem pielgrzymek. Oryginalne korony zostały skradzione. Ponownej koronacji dokonano we wrześniu 2000 r. 

W 1795 r. dobudowana została zachodnia kruchta. Mur otaczający teren kaplicy z bramami powstał w 1811 r., a w roku 1873 przekształcony. Kaplica była restaurowana w latach 1860-1861 oraz w roku 1872. 

W 1975 r. Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński podniósł kaplicę do rangi sanktuarium, któremu nadano wezwanie Matki Bożej Domaniew Pocieszycielki Strapionych. 

Opis

Kaplica wzniesiona została po zachodniej stronie drogi Głowno-Łowicz. Usytuowana jest na niewielkim wzniesieniu, centralnie na terenie grodzonym murem z bramami na osiach. Zwrócona jest frontem na południowy zachód.

Zbudowano ją na planie zbliżonym do kwadratu o ściętych narożnikach, od południa i zachodu. Do ściany południowo-wschodniej przylega absyda na rzucie półkola z zakrystią dostawioną od wschodu, na planie prostokąta. Od południa i zachodu, w narożach elewacji frontowej, znajdują się wieżyczki, na planie trzech czwartych kola. W wieżach znajdują się schody kręcone i pomieszczenia pomocnicze. Na osi elewacji zachodniej, w 1795 r. dobudowana została kruchta na rzucie prostokąta z zaokrąglonymi narożnikami.

Kaplica jest murowana z cegły pełnej, od zewnątrz i we wnętrzu tynkowana. Portale zewnętrzne i wewnętrzne wykonano z jasnoszarego marmuru. Nawa przykryta została kopułą na żagielkach, z latarnią. Absyda sklepiona jest hemisferycznie, nad zakrystią sklepienie krzyżowe. Połaci dachowe, osobne nad każdą częścią obiektu, obite blachą miedzianą. Nad zakrystią dach dwupołaciowy, nad kruchtą trójpołaciowy, nad wieżyczkami cebulaste hełmy

Ściany kaplicy wzniesiono na niewysokim cokole. Są gładko tynkowane, od góry zwieńczone uskokowym gzymsem koronującym, obiegającym cała bryłę. Elewacje kruchty zachodniej artykułowane pilastrami, o gładkich trzonach, umieszczonych na profilowanych bazach. Głowice to fragmenty, biegnącego wokół budynku, gzymsu podokapowego.

Na tle ścian wyraźnie widoczne są kamienne portale, prostokątnych otworów wejściowych. Wokół każdego z nich, płaska listwa ujęta w profilowaną ramę. Umieszczony nad otworem gładki fryz wieńczy odcinek profilowanego gzymsu. Na elewacjach zachodniej, południowej i północnej pod gzymsem wieńczącym, centralnie rozmieszczone są okrągłe otwory okienne. Okna osadzone głęboko, w nieznacznie rozglifionych wnękach, podzielone są szprosami na mniejsze pola. W elewacji zachodniej okno ślepe, wypełnione malowanym na desce wizerunkiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. W południowej ściennie absydy znajduje się prostokątny otwór okienny zwieńczony łukiem pełnym. Na wieżach, pod gzymsem wieńczącym, po dwa, niewielkie, prostokątne otwory okienne ujęte w profilowaną ramę. Okna drewniane, podzielone na cztery pola, osadzone głęboko.

W portalach zewnętrznych współczesne drzwi drewniane, opierzane lub metalowe. Kopuła zwieńczoną ażurową latarnią. Jej ściany stanowią wysokie, prostokątne okna, zwieńczone łukiem pełnym. Rozdzielają je pilastry o kanelurowanych trzonach. Przykrywa ją kopulasty dach ze sterczyną zwieńczoną krzyżem.

We wnętrzu gładko tynkowane ściany podzielone uskokowymi gzymsami na trzy poziomy. Gzyms cokołowy wieńczący lamperię oraz gzyms obiegający wnętrze u nasady sklepienia. Otwór tęczowy zamknięty łukiem pełnym. Półkoliste tarcze kopuły i jej podniebienie podkreślone zostały szeroką opaską z półwałkowym profilem. Na sklepieniu absydy sztukatorskie, profilowane prostokątne ramy z uszakami. Posadzka kamienna, w kruchcie podłoga deskowa.

Wystrój wnętrza stanowi XVIII wieczny ołtarz główny, ambona i drewniany chór muzyczny, wsparty na dwóch słupach (wzniesiony po 1765 r.) Na chórze prospekt organowy z 1825 r. w formie orła z rozpostartymi skrzydłami. Dwa ołtarze boczne pochodzące z 1760 roku – znajdujący się po północnej stronie z przedstawieniem Jezusa Biczowanego, drugi ołtarz świętego Franciszka.

W ołtarzu głównym słynący cudami obraz Matki Boskiej Domaniewickiej.

Obiekt dostępny przez cały rok, możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym. www.parafiadomaniewice.eu

Oprac. Agnieszka Lorenc-Karczewska, OT NID w Łodzi, 27.03.2020 r.