dwór - Zabytek.pl
Adres
Zarzyce Wielkie, 82
Lokalizacja
woj. małopolskie,
pow. wadowicki,
gm. Kalwaria Zebrzydowska - obszar wiejski
Wyróżniającym się jego elementem obiektu jest duża drewniana weranda o ścianach bogato zdobionych laubzegowaną dekoracją, przypominająca zdobienia w górskich i podgórskich obiektach letniskowych.
Historia
Zarzyce Wielkie położone są w pobliżu Kalwarii Zebrzydowskiej, na prawym brzegu rzeki Skawinki, przy drodze Leńcze-Brody. W średniowieczu należały do zamku w Lanckoronie i były częścią wsi Leńcze. Jako samodzielna miejscowość wyodrębniły się w końcu XVII w. W latach 90. XIX w. wieś należała do Władysława i Józefa Bodurkiewiczów, a w 1904 r. do Wojciecha Sitko i Romana Kuczyńskiego. W 1905 r. właścicielem miejscowego dworu był Rybicki. Od lat 90. XX w. dom należy do Andrzeja Walinowicza, który zaadaptował go na hotel. Obecnie mieści się tu Dom Wycieczkowy „Dwór”. Dwór wzniesiony został w 2. poł. XIX w. W 2. poł. XX w. rozbudowano go przez dostawienie od wschodu części gospodarczo-sanitarnej. Być może w tym okresie powstał także taras z garażem poprzedzającym werandę.
Opis
Dwór położony jest w środkowej części wsi na terenie pozostałości dużego parku, około 1 km na południe od stacji kolejowej „Leńcze”. Budynek murowany, parterowy, częściowo podpiwniczony, z mieszkalnym poddaszem, potynkowany, posadowiony na wysokim podpiwniczeniu niwelującym znaczne nierówności terenu. Dom na planie prostokąta, szerokofrontowy, dwutraktowy symetryczny, z sienią przechodnią, z dobudówką od wschodu. Dach nad korpusem budynku dwuspadowy, z czterema lukarnami doświetlającymi poddasze, kryty dachówką ceramiczną. Elewacja frontowa korpusu symetryczna, pięcioosiowa. W osi środkowej znajduje się charakterystyczny element budynku, drewniana weranda konstrukcji szkieletowej. We wnętrzu obiektu na parterze znajdują się pokoje hotelowe i kuchnia, a w dobudówce od wschodu pomieszczenia gospodarcze i sanitarne. Stropy drewniane. W jednym z pokojów sufit ma płytką fasetą, a ściany pomieszczenia pokrywają wielobrawne malowidła olejne przedstawiające różne budowle w krajobrazach wiejskich. Najbardziej reprezentacyjną częścią dworu jest weranda ze stropami kasetonowymi i ścianami zdobionymi malowidłami ze scenami rodzajowymi i stylizowanymi motywami roślinnymi. Drewniane ściany werandy pokryte są ozdobnie wycinanymi elementami dekoracyjnymi i kratownicami z listew. W budynku częściowo zachowana jest oryginalna stolarka okienna i drzwiowa z 2. poł. XIX w.
Obiekt dostępny
oprac. Tadeusz Śledzikowski, OT NID w Krakowie 17-01-2022 r.
Bibliografia
- Libicki P., Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu (w granicach województw małopolskigo i podkarpackiego, Poznań 2012
- Siemionow A., Ziemia Wadowicka, Wadowice 1984.
- Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony, Kalwaria Zebrzydowska 2000.
- Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, Zarzyce Wielkie, dwór , ob. Dom Wycieczkowy „Dwór”, oprac. T. Śledzikowski 2001.
Rodzaj: dwór
Styl architektoniczny: nieznana
Materiał budowy:
ceglane
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_12_BK.214383, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_12_BK.374749