Historia

Założenie parafii w Malużynie w 1410 r. łączone jest z przemarszem wojsk polskich pod Grunwald i domniemanym stacjonowaniem tu króla Władysława Jagiełły. Wówczas to miał być zbudowany pierwszy kościół we wsi. Obecna świątynia pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny zbudowana została z fundacji Piotra Grzywy, dziedzica Radzymina i Malużyna, w 1470 r. na miejscu poprzedniej, doszczętnie spalonej. Z tego okresu pochodzą obecne murowane części kościoła. W roku 1599 we wsi wzmiankowany jest kościół p.w. Św. Wojciecha (pierwotne wezwanie świątyni) posiadający dwie kaplice: drewnianą – Bilińskich i murowaną – Krobińskich. Około 1640 r. z funduszy miejscowego dziedzica Piotra Malużyńskiego kościół został przebudowany: usunięto wspomniane wyżej boczne kaplice przy nawie, dobudowano zakrystię i skarbczyk, zmieniono otwory okienne. W 1649 r. świątynia była ponownie konsekrowana przez biskupa  płockiego W. Tolibowskiego. W roku 1655 nieopodal kościoła pobudowana została drewniana dzwonnica. Kolejny remont świątyni miał miejsce w 1694 r. W roku 1780 miał miejsce dobudowa kolejnej drewnianej nawy, która to przetrwała do dnia dzisiejszego. Kościół w latach późniejszych był wielokrotnie remontowany; 1817, 1853 (budowa obecnej wieżyczki na sygnaturkę, malowanie wnętrza), 1882 i 1952.

Opis

Kościół usytuowany jest w centralnej części wsi, po południowo-zachodniej stronie szosy Sochocin - Glinojeck, na zbliżonej do prostokąta działce ogrodzonej ceglanym murem. W zachodnim narożniku terenu cmentarza kościelnego usytuowana jest dzwonnica.

Kościół nie jest orientowany, wybudowany został z: materiału drewnianego, w konstrukcji zrębowej, wzmocnionej lisicami, ze ścianami obustronnie oszalowanymi pionowymi deskami, z oblistwowaniem oraz wymurowany z cegły (prezbiterium, zakrystia i skarbczyk) otynkowanej od wewnątrz i z zewnątrz (zakrystia i skarbczyk). Jednonawowy kościół rozplanowany jest na rzucie prostokąta, z szerszym prezbiterium zamkniętym ścianą prostą z przyporami w narożach. Do prezbiterium od strony północno-wschodniej dobudowana została murowana zakrystia z wydzielonym skarbczykiem. Od strony południowo-zachodniej do nawy dostawiona jest drewniana kruchta boczna, poprzedzona późniejszym gankiem. Blaszany dach jest dwuspadowy, oddzielny nad nawą i prezbiterium, nad zakrystią daszek pulpitowy, nad kruchtą daszek dwuspadowy. Na kalenicy nad nawą czworoboczna drewniana wieżyczka na sygnaturkę w stylu neogotyckim, zwieńczona strzelistym hełmem z metalowym krzyżem. 

Wnętrze  przykryte jest stropem płaskim. Chór nad wejściem wsparty na dwóch ozdobnych drewnianymi słupach. Ściany oraz sufit ozdobione polichromią figuralną. Ściany nawy rozdzielone są drewnianymi pilastrami, ponad którymi wznosi się bogato profilowany, wielostrefowy gzyms z ząbkowaniami. W sianie północnej prezbiterium uwagę zwraca ozdobny portal do zakrystii zamknięty koszowo, w dwuczłonowej półkolistej blendzie ze wspornikiem. Ołtarz główny wczesnobarokowy z 1 połowy XVII w. Ołtarze boczne są neogotyckie, z XIX w. Ambona i konfesjonały wczesnobarokowe.

Wchodząca w skład zespołu drewniana dzwonnica rozplanowana jest na rzucie kwadratu, w konstrukcji słupowo-ryglowej, oszalowanej pionowymi deskami z oblistwowaniem. Obiekt posiada w górnej części ścian otwory dzwonowe (po dwa z każdej strony), w formie leżących prostokątów, przesłonięte drewnianą żaluzją. Całość wysokich ścian nakryta jest namiotowym, gontowym dachem, z wolimi powiekami z każdej strony, zwieńczonym metalową sterczyną.

Obiekt dostępny podczas mszy oraz po uprzednim umówieniu się z proboszczem parafii w Malużynie.

Jerzy Szałygin, OT NID w Warszawie, 16-02-2018 r.