Poznaj lokalne zabytki

Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Wyszukaj w
Lokalizacja
Rodzaj obiektu
Kategoria dokumentu
Stanowisko archeologiczne
Wyszukaj
Kultura archeologiczna
Chronologia
Stanowisko archeologiczne
Czas powstania obiektu
Od
Do
Styl architektoniczny
Kategoria obiektu
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

dworzec kolejki wąskotorowej - Zabytek.pl

galeria zdjęć obiektu dworzec kolejki wąskotorowej
Zobacz zdjęcie panoramiczne
Zobacz lokalizację
Dodaj do ulubionych
Dodaj do ulubionych
Drukuj
Drukuj
Udostępnij

dworzec kolejki wąskotorowej

infrastruktura kolejowa 1890 - 1904 Hadle Szklarskie
Pokaż drogę dojazdu

Adres
Hadle Szklarskie, 95

Lokalizacja
woj. podkarpackie, pow. przeworski, gm. Jawornik Polski - obszar wiejski

Budynek dworca kolejowego jest zabytkiem architektury oraz zabytkiem techniki. Jest budynkiem o nietypowych rozwiązaniach architektonicznych i funkcjonalnych, zbudowanym później niż pozostałe dworce, znajdującym się w 28,49 km linii kolejki wąskotorowej Przeworsk – Dynów, należącej do największych atrakcji turystycznych Podkarpacia.

Historia obiektu

Budowę przystanku osobowego i ładowni w Hadlach Szklarskich rozpoczęto po 15.02.1902 r., gdy Andrzej Lubomirski uzyskał koncesję na budowę kolei. Prace prowadziła lwowska firma „Gwalbert Ziembicki i Feliks Ilnicki”. „Gazeta Lwowska” z 6 września 1904 r., podała, że „W dniu 8 września (…) otwiera się (…) przystanki i ładownie (…) Hadle Szklarskie (…) dla ruchu osobowego i pakunkowego oraz dla ruchu towarowego w całowagonowych ładugach, wedle umowy, względnie za poprzednim zgłoszeniem. W przystankach (…) Hadle Szklarskie (…) bilety jazdy i pakunki ekspedyuje konduktor przy pociągu”.

Na przystanku w Hadlach Szklarskich zbudowano prawdopodobnie mały budynek mieszczący poczekalnię dla pasażerów. Ładownia wyposażona została w rampę towarową. Układ torowy złożony był z toru głównego zasadniczego nr 1 i toru bocznego – ładunkowego nr 2, z obu stron zabezpieczonego wykolejnicami.

Przystanek przetrwał bez uszkodzeń obie wojny światowe. W 1940 r. wzniesiono drewniany budynek gospodarczy i prawdopodobnie zewnętrzną, murowaną piwnicę. Po 2. wojnie światowej kolejka została upaństwowiona. Od 1947 r. kolejka funkcjonuje pod nazwą Przeworska Kolej Dojazdowa. W 1950 r. zbudowano drewniane ustępy. W 1951 r. zmieniono rozstaw szyn z 760 na 750 mm. W 1953 r. w zach. części przystanku wzniesiono drewniane schronisko dla torowego. W 1961 r. zbudowano nowy, drewniany, zachowany do dzisiaj budynek dworca kolejowego, zapewniający pełną obsługę podróżnych i ładunków. Przystanek osobowy przekształcony został w stację kolejową. Budynek gospodarczy zaadaptowany został na magazyn towarowy. Drewniane schronisko torowego ok. 1970 r. zastąpiono nowym, murowanym budynkiem socjalnym; drewniany szalet zastąpiono murowanym.

W 1991 r. stacja wraz z całą kolejką został wpisana do rejestru zabytków, co uchroniło kolej przed likwidacją. W 1992 r. zamknięto budynek dworca i budynek socjalny. 1.01.2002 r. PKP wyłączyły kolejkę ze swoich struktur i zwolniły całą załogę. W tym samym roku linię kolejową przejęło Starostwo Powiatowe w Przeworsku. W 2002 r. operatorem zostało Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych z Kalisza, które reaktywowało przewozy turystyczne i towarowe. Po 2009 r. rozebrany został magazyn towarowy. W 2012 r. eksploatację przejął Powiatowy Zarząd Dróg w Przeworsku. W l. 2022-2023 przeprowadzono remont toru nr 1. W najbliższym czasie planowany jest kompleksowy remont stacji.

Galeria zdjęć 1/
  • Hadle Szklarskie. Dworzec. Widok od strony pn.-wsch., stan w 2009 r.
    Hadle Szklarskie. Dworzec. Widok od strony pn.-wsch., stan w 2009 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Widok stacji od wsch. ze zwrotnicą nr 2 na pierwszym planie. W głębi widoczny budynek dworca i świetlny sygnał W4 oznaczający czoło pociągu zatrzymującego się na stacji. Stan w 2009 r.
    Hadle Szklarskie. Widok stacji od wsch. ze zwrotnicą nr 2 na pierwszym planie. W głębi widoczny budynek dworca i świetlny sygnał W4 oznaczający czoło pociągu zatrzymującego się na stacji. Stan w 2009 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Widok stacji od wsch. w czasie remontu torowiska. Świetlny sygnał W4 zastąpiony został wskaźnikiem w formie tablicy. Stan w 2023 r.
    Hadle Szklarskie. Widok stacji od wsch. w czasie remontu torowiska. Świetlny sygnał W4 zastąpiony został wskaźnikiem w formie tablicy. Stan w 2023 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Widok stacji od zach. w czasie remontu torowiska. Na pierwszym planie zwrotnica nr 1 i wskaźnik W6a nakazujący danie sygnału „baczność”, dalej budynek socjalny, piwnica i dworzec. Stan w 2023 r.
    Hadle Szklarskie. Widok stacji od zach. w czasie remontu torowiska. Na pierwszym planie zwrotnica nr 1 i wskaźnik W6a nakazujący danie sygnału „baczność”, dalej budynek socjalny, piwnica i dworzec. Stan w 2023 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Nieczynny dworzec i piwnica. Na pierwszym planie zarośnięty trawą tor ładunkowy (nr 2). Widok od pn.-zach., stan w 2009 r.
    Hadle Szklarskie. Nieczynny dworzec i piwnica. Na pierwszym planie zarośnięty trawą tor ładunkowy (nr 2). Widok od pn.-zach., stan w 2009 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Budynek dworca, dalej magazyn towarowy, murowany szalet i wiata przystanku autobusowego. Widok od pd.-zach., stan w 2009 r.
    Hadle Szklarskie. Budynek dworca, dalej magazyn towarowy, murowany szalet i wiata przystanku autobusowego. Widok od pd.-zach., stan w 2009 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Budynek dworca. Widoczna są zabite deskami okna w elewacji pd. i zach. Widok od pd.-zach., stan w 2023 r.
    Hadle Szklarskie. Budynek dworca. Widoczna są zabite deskami okna w elewacji pd. i zach. Widok od pd.-zach., stan w 2023 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Budynek dworca. Widoczna są zabite deskami okna w elewacji pd. Widok od pd.-wsch., stan w 2023 r.
    Hadle Szklarskie. Budynek dworca. Widoczna są zabite deskami okna w elewacji pd. Widok od pd.-wsch., stan w 2023 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Wnętrze budynek dworca. Widoczny hall kasowy z uszkodzonym piecem kaflowym i oknem kasowym. Widok od pd.-wsch., stan w 2008 r.
    Hadle Szklarskie. Wnętrze budynek dworca. Widoczny hall kasowy z uszkodzonym piecem kaflowym i oknem kasowym. Widok od pd.-wsch., stan w 2008 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Budynek magazynu towarowego w zespole stacji. Budynek ten pierwotnie pełnił funkcję budynku gospodarczego. Został rozebrany po 2009 r. Widok od pn.-zach., stan w 2008 r.
    Hadle Szklarskie. Budynek magazynu towarowego w zespole stacji. Budynek ten pierwotnie pełnił funkcję budynku gospodarczego. Został rozebrany po 2009 r. Widok od pn.-zach., stan w 2008 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Murowana piwnica gospodarcza w zespole stacji. Widok od pn.-zach., stan w 2008 r.
    Hadle Szklarskie. Murowana piwnica gospodarcza w zespole stacji. Widok od pn.-zach., stan w 2008 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Budynek socjalny dla pracowników odcinka torowego nr 4 w zespole stacji. Widok od pd.-wsch., stan w 2023 r.
    Hadle Szklarskie. Budynek socjalny dla pracowników odcinka torowego nr 4 w zespole stacji. Widok od pd.-wsch., stan w 2023 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Wskaźnik świetlny W4 oznaczający miejsce czoła pociągu zatrzymującego się na stacji. W czasie remontu torowiska w l. 2022-2023 wskaźnik ten został zastąpiony tablicą. Widok od zach., stan w 2009 r.
    Hadle Szklarskie. Wskaźnik świetlny W4 oznaczający miejsce czoła pociągu zatrzymującego się na stacji. W czasie remontu torowiska w l. 2022-2023 wskaźnik ten został zastąpiony tablicą. Widok od zach., stan w 2009 r., fot. Adam Sapeta
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • ragment austrowęgierskiej mapy z 1905 r. w skali 1:75000. http://igrek.amzp.pl/details.php?id=11830686 dostęp 09.05.2024 r. Strzałką zaznaczono miejsce lokalizacji przystanku osobowego i ładowni Hadle Szklarskie.
    ragment austrowęgierskiej mapy z 1905 r. w skali 1:75000. http://igrek.amzp.pl/details.php?id=11830686 dostęp 09.05.2024 r. Strzałką zaznaczono miejsce lokalizacji przystanku osobowego i ładowni Hadle Szklarskie.
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Mapa komunikacyjna Galicji i Bukowiny inż. S. Kornmana, skala 1:750000, 1911 r., fragment kserokopii z archiwum NID OT w Rzeszowie. Przystanek osobowy i ładownia Hadle Szklarskie wskazany jest strzałką.
    Hadle Szklarskie. Mapa komunikacyjna Galicji i Bukowiny inż. S. Kornmana, skala 1:750000, 1911 r., fragment kserokopii z archiwum NID OT w Rzeszowie. Przystanek osobowy i ładownia Hadle Szklarskie wskazany jest strzałką.
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Trasa kolejki Przeworsk-Dynów z zaznaczeniem obiektów objętych ochroną, złącznik nr 2 do decyzji PSOZ-IV-4040/3/91, nr rej. A-463. Stacja Hadle Szklarskie oznaczona jest strzałką.
    Hadle Szklarskie. Trasa kolejki Przeworsk-Dynów z zaznaczeniem obiektów objętych ochroną, złącznik nr 2 do decyzji PSOZ-IV-4040/3/91, nr rej. A-463. Stacja Hadle Szklarskie oznaczona jest strzałką.
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Plan przystanku osobowego i ładowni Hadle Szklarskie, 1948 r., skala 1:1000 (szer.), 1:4000 (dł.). Archiwum Przeworskiej Kolei Dojazdowej w Przeworsku. Poczekalnia w zespole przystanku oznaczona jest strzałką.
    Plan przystanku osobowego i ładowni Hadle Szklarskie, 1948 r., skala 1:1000 (szer.), 1:4000 (dł.). Archiwum Przeworskiej Kolei Dojazdowej w Przeworsku. Poczekalnia w zespole przystanku oznaczona jest strzałką.
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Fragment planu stacji Hadle Szklarskie, 1958 r., skala 1:1000. Archiwum Przeworskiej Kolei Dojazdowej w Przeworsku. Strzałką oznaczony jest budynek dworca. Obok, po wsch. stronie dworca, zaznaczony jest budynek magazynu towarowego.
    Fragment planu stacji Hadle Szklarskie, 1958 r., skala 1:1000. Archiwum Przeworskiej Kolei Dojazdowej w Przeworsku. Strzałką oznaczony jest budynek dworca. Obok, po wsch. stronie dworca, zaznaczony jest budynek magazynu towarowego.
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Plan stacji (nazwanej tu przystankiem) Hadle Szklarskie, 1980 r., skala 1:500 (szer.), 1:1000 (dł.). Archiwum Przeworskiej Kolei Dojazdowej w Przeworsku. Strzałką oznaczony jest budynek dworca. Inne budynki nie są zaznaczone na planie.
    Plan stacji (nazwanej tu przystankiem) Hadle Szklarskie, 1980 r., skala 1:500 (szer.), 1:1000 (dł.). Archiwum Przeworskiej Kolei Dojazdowej w Przeworsku. Strzałką oznaczony jest budynek dworca. Inne budynki nie są zaznaczone na planie.
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
  • Hadle Szklarskie. Rzut poziomy parteru budynku przystanku osobowego. Na rysunku błędnie oznaczono strony świata. Karta ewidencyjna Dworzec kolejowy Hadle Szklarskie, oprac. Leszek Budych, Wrocław 1996 r.
    Hadle Szklarskie. Rzut poziomy parteru budynku przystanku osobowego. Na rysunku błędnie oznaczono strony świata. Karta ewidencyjna Dworzec kolejowy Hadle Szklarskie, oprac. Leszek Budych, Wrocław 1996 r.
    Otwórz warunki licencji w nowej karcie
Hadle Szklarskie. Dworzec. Widok od strony pn.-wsch., stan w 2009 r.
Hadle Szklarskie. Widok stacji od wsch. ze zwrotnicą nr 2 na pierwszym planie. W głębi widoczny budynek dworca i świetlny sygnał W4 oznaczający czoło pociągu zatrzymującego się na stacji. Stan w 2009 r.
Hadle Szklarskie. Widok stacji od wsch. w czasie remontu torowiska. Świetlny sygnał W4 zastąpiony został wskaźnikiem w formie tablicy. Stan w 2023 r.
Hadle Szklarskie. Widok stacji od zach. w czasie remontu torowiska. Na pierwszym planie zwrotnica nr 1 i wskaźnik W6a nakazujący danie sygnału „baczność”, dalej budynek socjalny, piwnica i dworzec. Stan w 2023 r.
Hadle Szklarskie. Nieczynny dworzec i piwnica. Na pierwszym planie zarośnięty trawą tor ładunkowy (nr 2). Widok od pn.-zach., stan w 2009 r.
Hadle Szklarskie. Budynek dworca, dalej magazyn towarowy, murowany szalet i wiata przystanku autobusowego. Widok od pd.-zach., stan w 2009 r.
Hadle Szklarskie. Budynek dworca. Widoczna są zabite deskami okna w elewacji pd. i zach. Widok od pd.-zach., stan w 2023 r.
Hadle Szklarskie. Budynek dworca. Widoczna są zabite deskami okna w elewacji pd. Widok od pd.-wsch., stan w 2023 r.
Hadle Szklarskie. Wnętrze budynek dworca. Widoczny hall kasowy z uszkodzonym piecem kaflowym i oknem kasowym. Widok od pd.-wsch., stan w 2008 r.
Hadle Szklarskie. Budynek magazynu towarowego w zespole stacji. Budynek ten pierwotnie pełnił funkcję budynku gospodarczego. Został rozebrany po 2009 r. Widok od pn.-zach., stan w 2008 r.
Hadle Szklarskie. Murowana piwnica gospodarcza w zespole stacji. Widok od pn.-zach., stan w 2008 r.
Hadle Szklarskie. Budynek socjalny dla pracowników odcinka torowego nr 4 w zespole stacji. Widok od pd.-wsch., stan w 2023 r.
Hadle Szklarskie. Wskaźnik świetlny W4 oznaczający miejsce czoła pociągu zatrzymującego się na stacji. W czasie remontu torowiska w l. 2022-2023 wskaźnik ten został zastąpiony tablicą. Widok od zach., stan w 2009 r.
ragment austrowęgierskiej mapy z 1905 r. w skali 1:75000. http://igrek.amzp.pl/details.php?id=11830686 dostęp 09.05.2024 r. Strzałką zaznaczono miejsce lokalizacji przystanku osobowego i ładowni Hadle Szklarskie.
Hadle Szklarskie. Mapa komunikacyjna Galicji i Bukowiny inż. S. Kornmana, skala 1:750000, 1911 r., fragment kserokopii z archiwum NID OT w Rzeszowie. Przystanek osobowy i ładownia Hadle Szklarskie wskazany jest strzałką.
Hadle Szklarskie. Trasa kolejki Przeworsk-Dynów z zaznaczeniem obiektów objętych ochroną, złącznik nr 2 do decyzji PSOZ-IV-4040/3/91, nr rej. A-463. Stacja Hadle Szklarskie oznaczona jest strzałką.
Plan przystanku osobowego i ładowni Hadle Szklarskie, 1948 r., skala 1:1000 (szer.), 1:4000 (dł.). Archiwum Przeworskiej Kolei Dojazdowej w Przeworsku. Poczekalnia w zespole przystanku oznaczona jest strzałką.
Fragment planu stacji Hadle Szklarskie, 1958 r., skala 1:1000. Archiwum Przeworskiej Kolei Dojazdowej w Przeworsku. Strzałką oznaczony jest budynek dworca. Obok, po wsch. stronie dworca, zaznaczony jest budynek magazynu towarowego.
Plan stacji (nazwanej tu przystankiem) Hadle Szklarskie, 1980 r., skala 1:500 (szer.), 1:1000 (dł.). Archiwum Przeworskiej Kolei Dojazdowej w Przeworsku. Strzałką oznaczony jest budynek dworca. Inne budynki nie są zaznaczone na planie.
Hadle Szklarskie. Rzut poziomy parteru budynku przystanku osobowego. Na rysunku błędnie oznaczono strony świata. Karta ewidencyjna Dworzec kolejowy Hadle Szklarskie, oprac. Leszek Budych, Wrocław 1996 r.

Opis obiektu

Stacja położona jest we wsch. krańcu miejscowości Hadle Szklarskie, po pn. stronie drogi wojewódzkiej nr 835 z Lublina do Grabownicy Starzeńskiej. Po zach. stronie dworca znajduje się murowana piwnica, a po wsch. murowany szalet. Pomiędzy dworcem a szaletem zlokalizowany był magazyn, obecnie nieistniejący. W zach. części stacji zachowany jest dawny budynek socjalny. Układ torowy składa się z wyremontowanego toru głównego zasadniczego nr 1, wyłączonego z eksploatacji, niewyremontowanego toru bocznego ładunkowego nr 2, dwóch zwrotnic i dwóch niesprawnych wykolejnic. Przy torze nr 1 ustawione są wskaźniki kolejowe: dwa W4 oznaczające czoło zatrzymującego się na stacji pociągu, trzy W6a nakazujące podanie sygnału dźwiękowego „baczność” przed przejazdem drogowym i przejściem przez tory, dwa słupki ukresowe W17 oraz dwa słupki hektometrowe.

Budynek dworca Hadle Szklarskie znajduje się w km 28,49 linii kolejki Przeworsk – Dynów, po pd. stronie torowiska stacyjnego. Jest budynkiem o konstrukcji drewnianej – szkieletowej oszalowanej pionowymi deskami, posadowionej na ceglanej podmurówce. Jest obiektem parterowym, niepodpiwniczonym, na rzucie prostokąta, z nieużytkowym poddaszem. Wnętrze dwutraktowe. Wewnątrz mieściła się  poczekalnia, kasa biletowa, niewielki hall kasowy, pomieszczenia dyżurnego ruchu i niewielkie mieszkanie służbowe. Obecnie budynek nie jest użytkowany. Dach nad budynkiem czterospadowy, z półszczytami. Pokrycie dachu dachówką ceramiczną zakładkową. W kalenicy i w połaci pd. znajdują się 3 kominy ceglane z wąskimi, betonowymi czapami. Elewacje pd. (od strony torowiska) i pn. (od strony drogi) 4-osiowe. Wejścia do budynku w obu tych elewacjach poprzez dwu- i jednoskrzydłowe drzwi, płycinowe, częściowo oszklone z naświetlami. Od strony drogi wejście z dwustronnie rozmieszczonymi schodami z metalową balustradą, osłonięte daszkiem pulpitowym o pokryciu płytami z eternitu falistego. Elewacja szczytowa zach. z jednym oknem w osi. Elewacja szczytowa wsch. bez otworów okiennych Okna dwu- i jednoskrzydłowe, ościeżnicowe. Okna i drzwi obecnie zabite są deskami. W obu półszczytach znajdują się półkoliste otwory doświetlające strych, otoczone promieniście umieszczonymi deskami. Nad drzwiami od strony torowiska umieszczona jest drewniana tablica z nazwą stacji.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Stacja jest dostępna do zwiedzania bez ograniczeń, budynek dworca jedynie od zewnątrz.

Autor noty: Opr. Adam Sapeta, OT NID w Rzeszowie, 09-05-2024 r.

Rodzaj: infrastruktura kolejowa

Styl architektoniczny: nieznana

Materiał budowy:  drewniane

Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków

Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_18_BK.20143, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_18_BK.201484

Licencja (opis)

Creative commons

Uznanie autorstwa

Użycie niekomercyjne

Bez utworów zależnych

Widzisz błędy lub nieprawidłowości? Zgłoś naruszenie zasad.

Zobacz dokumentację zabytku

1 dokument

Zobacz powiązane zabytki

10 obiektów

10 Pokaż wszystkie

Zobacz także w najbliższej okolicy

10 obiektów

10 Pokaż wszystkie