Historia

Powstanie BETONHAUS było związane ze Wschodnioniemiecką Wystawą Przemysłu, Rzemiosła i Rolnictwa (Ostdeutsche Ausstellung) zorganizowaną w Poznaniu w 1911 roku z inicjatywy nadburmistrza E. Wilmsa. Wystawa odbyła się pod patronatem cesarza i miała na celu promocję niemieckiego dorobku gospodarczego na wschodnich terenach Prus. Hala Betonowa, znana również jako BETONHAUS, to wyróżniający się architektonicznie budynek położony po południowej stronie Parku Wilsona w Poznaniu. Jest to jeden z nielicznych dobrze zachowanych pawilonów wystawienniczych z tego okresu. Jednokondygnacyjny, mierzący 43 metry długości budynek zwrócony jest fasadą w stronę parku. Został zwieńczony dwoma piętrowymi ryzalitami po stronach wschodniej i zachodniej. W jego wnętrzu znajdowały się dwie sale wystawowe, z których centralna miała sklepienie kolebkowe z lunetami, pomieszczenia gospodarcze, restaurację oraz mieszkanie na piętrze.

Zaprojektowany przez architektów Klotha i Schneidera obiekt jest jednym z pierwszych budynków wykonanych w innowacyjnej technologii żelbetonu. W 1930 roku budynek został zaadaptowany na sale gimnastyczne dla Uniwersytetu Poznańskiego. W kolejnych latach korzystała z niego Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu. W 2013 roku został zakupiony przez Firmę Garvest Sp. z o.o. z Poznania. Projekt renowacji przygotował zespół CDF ARCHITEKCI z Poznania, poprzedzając prace szczegółowymi badaniami architektonicznymi, na podstawie których opracowano program konserwacji i adaptacji budynku na cele gastronomiczne i wystawiennicze.   Prace wykonano z dużą starannością i poszanowaniem dla historycznej architektury oraz oryginalnej konstrukcji żelbetowej. Prace budowlane przeprowadziła firma MD KONS sp. z o.o. z Gołusek, wykorzystując materiały i rozwiązania zgodnie z przyjętymi standardami budowlanymi i konserwatorskimi. W wyniku tych działań budynek odzyskał swoją wartość historyczną i artystyczną. Z dużą dbałością potraktowano zachowaną autentyczną substancję obiektu. Szczególne uznanie wzbudzają starannie przeprowadzone prace adaptacyjne w głównej hali, gdzie zachowano kolebkowe sklepienie z żelbetu oraz oryginalne detale w formie reliefów przedstawiających motywy roślinne, geometryczne i zoomorficzne. Zyskały one pozytywną ocenę komisji odbierającej budynek po zakończeniu prac. Po kompleksowej rewitalizacji w latach 2023–2024, budynek został dostosowany do funkcji gastronomicznych i kulturalno-wystawienniczych i jest otwarty w godzinach pracy restauracji.

Opis

BETONHAUS to budynek dwukondygnacyjny z poddaszem, zbudowany w technologii żelbetowej. Jego konstrukcja nośna wykonana została z betonu lanego i wirowanego – rozwiązania wówczas nowatorskiego. Na parterze znajdowały się dwie sale wystawowe i pomieszczenia gospodarcze, a na piętrze – restauracja i mieszkanie. Klasycystyczny charakter obiektu podkreślają toskańskie kolumny w podcieniu oraz loggie na piętrze. Sklepienia kolebkowe, których pola wykonano z dodatkiem szlaki żużlowej oraz żelbetowe stropy ozdabia dekoracyjne malarstwo o geometrycznych wzorach. Zachowały się również oryginalne elementy żelbetowej więźby dachowej. W latach 2023–2024 przeprowadzono kompleksową renowację elewacji i wnętrz, przywracając historyczny wygląd budynku oraz dostosowując go do współczesnych potrzeb.

W 2025 roku właściciel budynku (spółka Betonhaus) otrzymał pierwszą nagrodę w ogólnopolskim konkursie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków Zabytek Zadbany w kategorii adaptacji obiektów zabytkowych za wzorowo przeprowadzoną konserwację i rewitalizację pawilonu. 

Oprac. R. Banach, OT NID w Poznaniu, sierpień 2025 r.