Historia

Budynek zbudowano w 1765 roku z fundacji Katarzyny Skrońskiej, ówczesnej właścicielki majątku Broniszów. Szpital wiejski pełnił również funkcję przytułku dla osób samotnych i starszych z Broniszowa i okolic. Obiekt przebudowano ok. 1870 roku, czego wymagała adaptacja północnej części budynku na lokal mieszkalny, a południowej części – na pomieszczenia inwentarskie. Następstwem przeprowadzonych robót budowlanych było nie tylko przekształcenie pierwotnego układu pomieszczeń, lecz również zmiany w wyglądzie elewacji oraz wielkości i rozstawie otworów okiennych i drzwiowych. Warto nadmienić, że zapoczątkowaną przez fundatorkę funkcję budynek pełnił nieprzerwanie przez ok. 170 lat (w 1937 roku w dalszym ciągu na opiekę i pomoc mogły tu liczyć starsze osoby). Kolejną przebudowę i ostateczną zmianę dotychczasowej funkcji dokonano w latach 40. XX w. Po II wojnie światowej obiekt stał się zwykłym budynkiem mieszkalnym, ale przez długi czas nie miał stałego użytkownika.

W 2011 roku dawny szpital zyskał prywatnego właściciela, który w niedługim czasie przystąpił do niezbędnych badań i opracowań oraz wykonał kompleksowy remont budynku. W latach 2012-2014 obiekt został poddany gruntownym pracom konserwatorskim i remontowym. Prace te dotyczyły m.in. wzmocnienia konstrukcji dachu, wymiany uszkodzonych elementów więźby dachowej, przełożenia poszycia dachowego z wykorzystaniem oryginalnej dachówki. W poszyciu dachu odtworzono brakujące okna w formie wolich powiek, wyprowadzono zatarte profile elewacji i detal architektoniczny w postaci m.in. gzymsu okapowego i pilastrów flankujących wejście do obiektu. Ponadto, w elewacji tylnej uczytelniono pierwotny rytm okien, które utrzymano w postaci blend, celem ukazania ewolucji obiektu i przekształceń na przestrzeni wieków. Dokonano również renowacji istniejącej stolarki okiennej pochodzącej z początku XX w. W wyniku badań konserwatorskich określono również pierwotną kolorystykę obiektu. Wzmocniono stropy, fundamenty i mury budynku. Pracom konserwatorskim poddano również wystrój kamieniarski elewacji. Dzięki staraniom właściciela po kilkudziesięciu latach powróciły na elewację frontową kamienne figury św. Katarzyny i św. Konstancji. Obecnie obiekt pełni funkcję mieszkalną.

Opis 

Dawny szpital Św. Trójcy w Broniszowie to budynek zaprojektowany w stylu barokowym, murowany z cegły i kamienia polnego, tynkowany, parterowy z wysoką facjatą nad partią ryzalitową, wzniesiony na rzucie wydłużonego prostokąta i nakryty dachem mansardowym. Wystrój architektoniczny urozmaica ryzalit z wystawką oraz pilastry ujmujące wejście główne do budynku. Ponad wejściem wmurowano kamienną tablicę z płaskorzeźbą przedstawiającą św. Trójcę, u dołu której widnieje herb rodziny von Skronsky i wyryty napis fundacyjny. Na gzymsie, po bokach płaskorzeźby, umiejscowiono kamienne rzeźby św. Katarzyny i św. Konstancji.

W 2015 roku dawny szpital w Broniszowie zyskał tytuł laureata w konkursie Zabytek Zadbany w kategorii „utrwalenie wartości zabytkowych pojedynczego obiektu”. 

Obiekt stanowi własność prywatną i nie jest powszechnie udostępniany.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 24-06-2024 r.