Nagrobki są zabytkami sztuki kamieniarskiej o dużych wartościach artystycznych.

Historia

Początki Lanckorony sięgają zapewne XIII w., ale istnienie miejscowości źródła pisane potwierdzają dopiero w XIV w. Lanckorona wykształciła się z osady założonej pod zamkiem, który wzniósł Kazimierz Wielki. Na mocy przywilejów królewskich z 1361 i 1366 r. osada została lokowana na prawie magdeburskim. Miastem zarządzali dziedziczni wójtowie, a na początku XVI w. wykupili je starostowie, którymi byli m.in. Lanckorońscy, Wolscy, Zebrzydowscy i Wielopolscy. W 1777 r. starostwo lanckorońskie przeszło w posiadanie Ludwiki Krasińskiej i jej spadkobierców. W okresie międzywojennym majątek znalazł się w posiadaniu Louisa Hammerlinga, który wkrótce sprzedał go miejscowej gminie. Największy rozwój gospodarczy Lanckorony przypadał na 2. połowę XVI w. W tym czasie na terenie miejscowości znajdowały się m.in. jatki miejskie, kramy sukiennicze, łaźnia i młyny. W okresie wojen szwedzkich w 2. poł. XVII w. zaczął się upadek miasta. W 1768 r. zamek lanckoroński został zajęty przez konfederatów barskich, a w latach 1768-1771 w okolicach toczyły się walki pomiędzy konfederatami i wojskami rosyjskimi. W 1869 r. pożar zniszczył większość drewnianej zabudowy miejscowości. Miasto wkrótce odbudowano, ale już nigdy nie odzyskało dawnej świetności. W 1933 r. Lanckorona utraciła prawa miejskie. Obecnie jest siedzibą gminy. Cmentarz komunalny w Lanckoronie założony został na przełomie XVIII i XIX w. Od 1987 r. objęty jest ochroną konserwatorską. Szczyt i północno-zachodnie stoki Lanckorońskiej Góry (545 m n.p.m) położone na terenie wsi znajdują się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, jako element parku pielgrzymkowego w Kalwarii Zebrzydowskiej oraz wpisane są na listę pomników historii RP. Lanckorona ze względu na swój zabytkowy układ urbanistyczny i zabudowę drewnianą, znajduje się także wśród obszarów objętych ochroną przyrody na terytorium Unii Europejskiej Natura 2000.

Opis

Zabytkowa część cmentarza położona jest w północno-wschodniej części wsi pomiędzy ulicami Świętokrzyską i Krakowską, na wschodnim stoku Lanckorońskiej Góry (545 m n.p.m), w terenie o urozmaiconej konfiguracji. Założona została na planie wydłużonego, nieregularnego wieloboku. Układ przestrzenny jest typu parkowego. Po północnej stronie ulicy Świętokrzyskiej znajduje się nowa, niezabytkowa część cmentarza. Na części zabytkowej usytuowana jest murowana, neogotycka kaplica p.w. Krzyża Świętego wybudowana na miejscu poprzedniej, drewnianej. Wyposażenie kaplicy jest rokokowe i wczesnobarokowe. W ołtarzu znajduje się obraz z przedstawieniem Zdjęcie z Krzyża, na ścianie obraz z wizerunkiem św. Antoniego Padewskiego. Grobowce: rodziny Pławskich z XIX w., zwieńczony stelą flankowaną wolutami; rodziny Budziaszków, z lat 30. XX w., modernistyczny, murowany z kamienia, na płycie zamykającej kryptę płaskorzeźbiony krzyż; NN z 1. poł. XIX w., kamienny na cokole z płaskorzeźbami o tematyce religijnej (m.in. walka św. Michała z szatanem); ks. Jana Zdrzelskiego (zm. 1885 r.), kamienny krzyż na cokole z płaskorzeźbionym kielichem z hostią. Nagrobki: NN z 2. poł. XIX w., murowany z cegły, tynkowany, zwieńczony stelą flankowaną wolutami; rodziny Florków z 1. ćw. XX w. – kamienny krzyż na skałkach z klęczącą pod nim postacią kobiecą; Edwarda Schuberta, generała Wojska Polskiego (1866-1932) i dwóch polskich partyzantów zamordowanych przez hitlerowców 21.09.1944 r. Nagrobki niesygnowane, wiele wykonanych w warsztacie miejscowych kamieniarzy z rodziny Gnojków. Cmentarz obecnie prawie całkowicie pozbawiony jest zieleni. W 2015 r. nielegalnie wycięto 42 zabytkowe brzozy, lipy, żywotniki i jesiony.

Oprac. Tadeusz Śledzikowski, OT NID w Krakowie, 05-05-2020 r.