Historia

Historia parafii w Kraczkowej sięga czasów lokowania wsi, gdyż już w przywileju lokacyjnym przeznaczono na potrzeby kościoła jeden łan wolny od podatku i daniny. Najprawdopodobniej wówczas, na przełomie XIV i XV wieku, powstała we wsi pierwsza świątynia, która została spalona podczas najazdu tatarskiego w 1624 roku. Powstały na jej fundamentach nowy kościół rozebrano dopiero w 1913 roku, po zbudowaniu obecnej świątyni. Nie wiadomo, kiedy powstał pierwszy budynek plebanii. Z pewnością istniała w XVII wieku, gdyż wiadomo, że wraz z kościołem uległa spaleniu podczas wspomnianego już najazdu tatarskiego. Gdy budynek zniszczał, z nakazu biskupa Sierakowskiego wybudowano w połowie XVIII wieku nową, drewnianą plebanię, która spłonęła wraz ze wszystkimi budynkami plebańskimi w 1822 roku. Kolejną, także drewnianą plebanię, wzniesiono w 1833 roku i funkcjonowała ona do momentu powstania budynku pierwszej murowanej plebanii. Wybudowano ją w 1898 roku dzięki staraniom ks. Walentego Mazurka. Plebania była użytkowana do 1983 roku, kiedy proboszcz kraczkowskiej parafii ks. Jan Wołosz dokończył budowę umiejscowionej w sąsiedztwie obecnej, nowej plebanii. W 2019 roku w wyremontowanym dzięki dotacjom unijnym budynku dawnej plebanii otwarto Dom Pamięci św. Jana Pawła II – placówkę muzealną, w której zgromadzono liczne pamiątki po polskim papieżu.

Opis    

Budynek dawnej plebanii znajduje się we wsi Kraczkowa, po zachodniej stronie kościoła pw. Św. Mikołaja Biskupa. Budynek założony został na planie zbliżonym do litery „L”; obejmuje dwa skrzydła: południowe i wschodnie oraz niewielką dobudówkę w skrzydle wschodnim. Budynek murowany, otynkowany, parterowy z użytkowym poddaszem oraz częściowo podpiwniczony. Elewacja frontowa, południowa,  pięcioosiowa, zaakcentowana została ryzalitami w osiach skrajnych oraz dekorowana boniowaniem. Na każdej z osi umieszczono okno w zamkniętych odcinkowo wnękach. W środkowej części elewacji usytuowano dwuskrzydłowe drzwi wejściowe, przed którymi znajduje się betonowy podest z barierką oraz prowadzące do niego od strony wschodniej i zachodniej schody. Parter wydziela od ścianki kolankowej profilowany gzyms kordonowy. Powyżej, w ściance kolankowej, umieszczono okna doświetlające poddasze, pomiędzy którymi znajduje się dekoracja płycinowa. Elewację wieńczy profilowany gzyms z kostkowym fryzem. Elewacja tylna, północna, zaprojektowana jako pięcioosiowa składająca się z elewacji skrzydła południowego (korpusu głównego) oraz północnej ściany skrzydła wschodniego. W części korpusu głównego umieszczono jednoskrzydłowe drzwi do budynku oraz drugie, dwuskrzydłowe w dobudówce. Elewacja wschodnia trzyosiowa, natomiast elewacja zachodnia jednoosiowa. W obu elewacjach, w ściankach kolankowych umieszczono niewielkie okna. Elewacje boczne oraz tylna są pozbawione dekoracji. Budynek przekryty dachem czterospadowym z pokryciem z blachodachówki w kolorze czerwonym. Skrzydło wschodnie i dobudówka zostały nakryte dachami trójspadowymi. W połaciach budynku głównego zamontowano okna.

Obiekt dostępny do zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym

Oprac. Joanna Dzik, OT NID w Rzeszowie, 04.02.2026 r.

Bibliografia    

• Karta obiektu: Plebania, B. Popek-Olszowa, 2011. 
• 630 lat Kraczkowej. 1369-1999, G. Kisałowa red., Kraczkowa 1999.
• Przywilej lokacyjny wsi Kraczkowej z 16 sierpnia 1369 roku, B. Bobusia red., Przemyśl 2001.