Historia

Pierwsze wzmianki o miejscu zwanym „Koziołek” pochodzą z 1559 roku. Miejsce to określone jest po łacinie jako scopulo Koziołek, co można tłumaczyć jako głaz, urwisko, występ skalny, ale też np. kopiec w sensie geograficznym lub jako oznaczenie granicy. Nie ulega wątpliwości, że było to wówczas miejsce charakterystyczne i wyróżniające się w krajobrazie. Nie ma jednak żadnych danych na temat istniejącej tu wówczas infrastruktury obronnej (o co toczą się jeszcze spory historyków). Obecna forma reduty powstała w 1656 roku z inicjatywy hetmana Pawła Jana Sapiehy, w celu blokady i kontroli rzeki Narew podczas działań mających na celu zdobycie twierdzy Tykocin, będącej w rękach szwedzkich. Po zdobyciu Tykocina przez wojska hetmana Sapiehy, reduta „Koziołek” straciła swoje znaczenie wojskowe.

Opis

Redutę „Koziołek” wzniesiono na lewym, zachodnim brzegu Narwi, na niewielkiej wyniosłości śród bagien w widłach Narwi i Kurówki. Reduta ma formę bastionowej fortyfikacji polowej, o wymiarach około 180 x 112 metrów (pomiar wykonany w portalu mapowym NID). Składa się z wału ziemnego o wysokości około 1,5 metra usypanego na obrysie nieregularnego sześcioboku zwężającego się w kierunku wschodnim. Posiada siedem bastionów o wysokości ok. 2,5 metra. Na najkrótszej kurtynie (między II i IV bastionem) umiejscowiono jedyny przejazd w tej fortyfikacji, osłonięty od strony rzeki niewielkimi wałami. Wewnątrz znajdują się wgłębienia dla strzelców, a na zewnątrz fosa. Wewnątrz nasyp ma średnicę około 60 metrów. Reduta była prawdopodobnie przeznaczona do obrony przed statkami płynącymi Narwią, a nurt rzeki był przegrodzony drewnianymi palami.

Pozostałości reduty znajdują się w okolicach Kurowa, na terenie Narwiańskiego Parku Narodowego. Mroźną zimą i wczesną wiosną dostępny z lądu czerwonym szlakiem pieszym. Możliwy dojazd kajakiem. Obecnie stanowi atrakcję turystyczną i historyczną.

Oprac. Iwona Górska, dr Grzegorz Ryżewski, OT w Białymstoku, 11.04.2025 r.