Cerkiew greckokatolicka, ob. kościół rzymskokatolicki filialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego - Zabytek.pl
Cerkiew greckokatolicka, ob. kościół rzymskokatolicki filialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Adres
Stubienko
Lokalizacja
woj. podkarpackie,
pow. przemyski,
gm. Stubno
Historia
Cerkiew wraz z dzwonnicą zostały zbudowane w połowie XIX wieku (początek budowy w 1849 roku) w miejscu starszej, drewnianej. Świątynię wzniesioną jako dwudzielną rozbudowano w latach 90. XIX wieku o babiniec. W 1899 roku ściany jej wnętrza pokryto polichromią i w rok później ufundowano nowy ikonostas z ikonami autorstwa Józefa Sidorowicza z Buczacza. (W 1992 roku został on przeniesiony do nowo wybudowanej cerkwi w Mokrem). Po wojnie zaadaptowano cerkiew na kościół rzymsko-katolicki. Jednak od lat 60. XX wieku użytkowny był jako magazyn zboża przez Spółdzielnię Samopomoc Chłopska. Dopiero po remoncie w latach 1974-75 ponownie zaczął pełnić funkcję kościoła katolickiego. Generalny remont świątyni wraz z konserwacją polichromii ściennej. wykonano w latach 2003-2010.
Opis obiektu
Zespół obejmujący cerkiew i dzwonnicę położony jest przy głównej drodze prowadzącej z Radymna do Stubna. Od północy ujęty jest częściowo wyschniętym ciekiem wodnym, od wschodu stawem, a od zachodu rozległym cmentarzem. Z drogi do świątyni prowadzi mostek, stąd też odnosi się wrażenie, że cerkiew położona jest na wysepce.
Cerkiew jest orientowana, trójdzielna, z nawą założoną na planie prostokąta, z węższym nieco, zamkniętym trójbocznie prezbiterium, dwoma przybudówkami po jego bokach oraz prostokątnym babińcem. Cerkiew wybudowana została z drewna, konstrukcji zrębowej, wzmacnianej lisicami, podwaliną na obłap i bierwionami na jaskółczy ogon z ostatkami. Babiniec dostawiony w późniejszym czasie, o konstrukcji ramowej, został od wnętrza obity szerokimi deskami. Wszystkie dachy pokryte są blachą, nad nawą i babińcem występują dwuspadowe, nad prezbiterium pięciopołaciowy, a nad pastoforiami pulpitowe koszowe z połaciami wspólnymi z opasującym cerkiew daszkiem okapowym.
Nawę główną wieńczy sygnaturka konstrukcji ramowej z kutym krzyżem. Ściany obite pionowymi deskami przeprute zostały oknami, w nawie po dwa, w prezbiterium po jednym od północy i południa. W przybudówkach oraz w babińcu wprowadzono po jednym okienku. W babińcu doświetla ono górną kondygnację - chór śpiewaczy. Do babińca prowadzi także drugie wejście usytuowane od strony południowej. Kolejne drzwi do wnętrza świątyni znajdują się w południowej przybudówce, na jej zachodniej ścianie. Nawę krytą stropem płaskim dzielą dwie pary ośmiobocznych, smukłych filarków. Stropy i ściany ozdobione są iluzjonistycznymi malowidłami ze scenami figuralnymi ujętymi podziałami architektonicznymi i detalami ornamentalnymi.
Obiekt z zewnątrz dostępny przez cały rok. Możliwość zwiedzania wnętrza po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.
Oprac. Jadwiga Stęchły, OT NID w Rzeszowie, 25-07-2017 r.
Rodzaj: cerkiew
Styl architektoniczny: nieznana
Materiał budowy:
drewniane
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_18_BK.13707, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_18_BK.198139