Do połowy XVIII w. na terenie całego Księstwa Oleśnickiego, w tym w Bierutowie, Oleśnicy i Twardogórze, na stałe przebywały jedynie pojedyncze rodziny żydowskie. W 1751 r. w Bierutowie i okolicznych wsiach zamieszkiwało 10 rodzin żydowskich. Od 1765 r. nastąpił wzrost liczebności populacji żydowskiej w Bierutowie. Do miasta przybyli Żydzi z okolicznych wsi, a także z innych miast, w tym z Wrocławia. W 1787 r. zamieszkiwało tu łącznie 104 Żydów (tworzących 20 rodzin).

Początkowo nabożeństwa odbywały się w wynajmowanych pomieszczeniach. Bierutowscy Żydzi już w 1761 r. chcieli wznieść synagogę, jednakże nie dostali pozwolenia. W 1808 r. odnotowano w Bierutowie istnienie synagogi, która jednak nie mogła być użytkowana, ponieważ groziła zawaleniem. Obok starej wzniesiono nową bóżnicę, jednak 14 września 1808 r. oba budynki strawił ogień. Po pożarze synagogę odbudowano – znajdowała się w północnej części miasta, przy murach miejskich, przy późniejszej Junkernstraße (obecna ul. 1 Maja). Do wejścia w życie edyktu emancypacyjnego (1812) to w Bierutowie istniała największa gmina żydowska na terenie księstwa oleśnickiego. W 1791 r. w mieście mieszkało 100 Żydów, a w 1812 r. – 43 rodziny żydowskie.

W latach 1932–1933 Gmina Żydowska w Bierutowie liczyła 80 członków. W skład jej zarządu wchodzili: Moritz Holländer, Hans Perlberg i Simon Ebstein. Nauczycielem i kantorem był Ismar Pakula. Przy gminie działała  założona w 1797 r. Chewra Kadisza, Izraelicki Związek Kobiet oraz Związek Opieki nad Chorymi.

Po II wojnie światowej społeczność żydowska nie odrodziła się w mieście. Do czasów współczesnych zachował się budynek synagogi przy ul. 1 Maja 9e, który jest wykorzystywany jako sala gimnastyczna.

Cmentarz żydowski w Kijowicach stanowił miejsce pochówku członków Gminy Synagogalnej w Bierutowie (Bernstadt). Gmina ta od XVIII w. posiadała własny cmentarz, który znajdował się w Miłocicach (Mühlatschütz). Już w drugiej połowie XIX w. nekropolia okazała się za mała dla społeczności żydowskiej Bierutowa. W 1865 r. miasto podarowało Gminie Synagogalnej w Bierutowie drugi cmentarz, znajdujący się na terenie wsi Kijowice (Vogelgesang), położonej dwa kilometry w kierunku północno-wschodnim od Bierutowa.

Umowa z miastem dotycząca założenia nowego cmentarza została podpisana 11 maja 1865 r. przez ówczesny zarząd gminy żydowskiej reprezentowany przez kupców Josefa Deutscha i Gustava Meidnera oraz mistrza piwowarskiego Abrahama Ledermanna. Cmentarz był czynny do 1935 roku.

Opis

Cmentarz żydowski w Kijowicach zajmuje obszar około 0,2 hektara. Znajduje się około 200 m na północ od wsi Kijowice, na skraju lasu, około 1,2 km na południowy zachód od Bierutowa, na lekkim wzniesieniu. W całości otoczony jest ceglanym murem. Do dziś zachowały się budynki przycmentarne – dom przedpogrzebowy i prawdopodobnie budynek mieszkalny grabarza (adres: Kijowice 20). Nie zachował się ani jeden nagrobek, a jedynie części porozbijanych macew. Obiekt wpisano do rejestru zabytków 12 stycznia 1990 r., pod nr A/3322/636/W. Cmentarz stanowi własność Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu.

Oprac. Tamara Włodarczyk