Zajazd jest jednym z kilku zachowanych tego typu obiektów w Polsce.

Historia

Po I rozbiorze Polski w 1772 r. austriackie władze zaborcze przystąpiły do organizowania w Galicji poczty, której placówki miały znajdować się na terenie całej prowincji cesarstwa. Na głównym galicyjskim cesarskim trakcie drogowym budowanym w latach 1772-1785 i prowadzącym z Białej koło Bielska przez Kraków do Lwowa, poczta konna funkcjonowała już od 1773 r., a od 1775 r. przesyłki i podróżnych przewożono dyliżansami. Na trasie w odległości dnia podróży znajdowały się stacje pocztowe, które składały się z właściwych placówek pocztowych i zajazdów złożonych z części wypoczynkowej dla podróżnych i obsługi dyliżansów oraz stajni dla koni. Jedną z takich stacji był zajazd pocztowy w Izdebniku koło Wadowic wzniesiony prawdopodobnie w 1780 r. Oprócz poczty, gospody i części hotelowej w budynku znajdował się także posterunek policji, areszt, a nawet skład win węgierskich. W lipcu 1829 r. w zajeździe zatrzymał się Fryderyk Chopin w czasie swojej podróży do Wiednia. W latach 70. XX w. budynek pełnił funkcję placówki pocztowej i sklepu. W późniejszym czasie pojawiły się nawet pomysły zlokalizowania w nim muzeum pocztowego lub hotelu i restauracji, ale nie próbowano ich zrealizować. Od końca lat 80. XX w. zabytek nie jest użytkowany i wymaga gruntownego remontu (jak dotąd wymieniono tylko pokrycie dachu i przemurowano fragmenty ścian zewnętrznych). Obecnie obiekt jest własnością prywatną.

Opis

Dawny zajazd pocztowy usytuowany jest w zachodniej części wsi w przysiółku „Orłówka”, po południowej stronie szosy Kraków-Wadowice-Bielsko-Biała, przy jej skrzyżowaniu z drogą do Jastrzębi. Stoi na stoku terenu znacznie nachylonego w kierunku południowym. Zajazd jest murowany z cegły z częściowym użyciem kamienia, potynkowany, z narożnymi, pochyłymi, kamiennymi szkarpami od południa. Obiekt na planie prostokąta, szerokofrontowy, dwutraktowy, o prostopadłościennej bryle, z niską, parterową, częścią północną i wysoką, piętrową częścią południową, nakryty   czterospadowym dachem kalenicowym. Elewacja północna siedmioosiowa z wejściem w osi centralnej, ujętym profilowanym, kamiennym portalem. Od południa w dolnej kondygnacji znajdują się trzy, a na piętrze pięć arkad. W przyziemiu pod arkadami znajdowała się galeria zajezdna, a za nią  gospoda i stajnie dla koni. Z pięcioarkadowej galerii na piętrze prowadziło wejście do przelotowej sieni i przylegających do niej pomieszczeń mieszkalnych dla podróżnych. Pomieszczenia przyziemia nakrywają ceglane sklepienia kolebkowe, a pomieszczenia na piętrze stropy drewniane. 

Zabytek dostępny z zewnątrz

Oprac. Tadeusz Śledzikowski, OT NID w Krakowie 26.01.2019 r.