Historia obiektu

Park, będący dzisiaj głównie obiektem o funkcji wypoczynkowej, założono w 2. połowie XIX w. Przypuszcza się, że powstał on w wyniku przekształcenia folwarku dominialnego, w ogólnodostępną przestrzeń mającą zaspokoić potrzeby rekreacyjne. Pierwotnie mógł to być wydzielony z leśnego kompleksu obszar przeznaczony do uprawy miodu (świadczyć mogą o tym wcześniejsze nazwy obiektu – np. Biengarten, wskazujące na użytkowy charakter założenia oraz zachowane na jego temat informacje, przekazujące treści odnoszące się do istnienia w tym miejscu uli). W XX w. park poddawano zmianom o odmiennym charakterze (jak np. powstanie obiektów budowlanych o różnym przeznaczeniu).

Opis

Obecnie park będący przykładem jednego z rodzajów zieleni miejskiej, znany jako kompleks sportowy „Pszczelnik”, położony jest w rejonie ul. Park Pszczelnik, tuż przy wschodniej granicy miejscowości Siemianowice Śląskie (graniczy z Czeladzią). Północny, południowy i zachodni zasięg obiektu wyznaczają tereny otwarte oraz ogrody działkowe.

Historycznie obiekt ten, będący terenem o charakterze leśnym, mógł być powiązany z majątkiem należącym do rodziny Henckel von Donnersmarcków. Był on bowiem dobrze skomunikowany z główną drogą, prowadzącą do posiadłości właścicieli Siemianowic, którymi od XVIII w. stali się Donnersmarckowie.

Obiekt powstał w wyniku przekształcenia terenów leśnych. Nie jest jednak znane dokładne datowanie, moment następujących zmian w jego obrębie. Przypuszcza się, że w pierwszym okresie rozwoju późniejszy park pełnił funkcję typowo użytkowego założenia – na jego terenie znajdowały się ule. Stąd zapewne wzięły się zwyczajowe nazwy, używane do identyfikacji tego miejsca (Biengarten, Bienhof). W XIX w. na wskazanym terenie znajdował się folwark (Vorwerk Bienenhof). W 2. połowie XIX w. rozpoczęto natomiast prace zmierzające do przekształcenia zastanej zieleni oraz pozostałości folwarku w park, z przeznaczeniem na potrzeby ośrodka rekreacyjnego.

Na początku XX w. wskazany obszar posiadał już program funkcjonalno-przestrzenny, podporządkowany pod przywołaną działalność rekreacyjną. Z czasem, w jego środkowo-wschodniej części znalazły się zabudowania (m.in. budynek restauracji, cztery bufety oraz muszla koncertowa). W rejonie tym (w sąsiedztwie bufetu i restauracji) ustawiono też ławki umożliwiające odpoczynek lub spożywanie (na zewnątrz) posiłków. W innych fragmentach ustawiono również budowle ułatwiające korzystanie z obiektu (np. sanitariaty z natryskami, oddzielne dla kobiet i mężczyzn). W parku obecna była także infrastruktura umożliwiająca czynny wypoczynek, jak np. korty do gry w tenisa czy kręgielnia. Sezonowo funkcjonował również basen. Niedaleko wejścia do założenia wybudowano też halę. Rozplanowano ją na rzucie prostokąta i przykryto dachem kolebkowym. Budynek ten służył przede wszystkim do urządzania festynów. Sama hala zachowała się do czasów współczesnych, ale została znacznie przekształcona.

W zachodniej części parku znalazł się dom kolonijny, przeznaczony na letni wypoczynek dla dzieci. W jego sąsiedztwie usytuowano plac służący do gry. W rejonie tym wyznaczono też przestrzeń na ogród użytkowany przez dzieci oraz warzywnik. W obrębie wspomnianego ogrodu warzywnego ścieżki poprowadzono w sposób regularny. Północne i południowe fragmenty parku najprawdopodobniej zachowały leśny charakter. Poszczególne obiekty połączono za pomocą układu komunikacyjnego. Wytyczone w terenie ścieżki, głównie charakteryzowały się swobodnym przebiegiem.

Obecnie park stanowi przykład zieleni miejskiej, głównie o przeznaczeniu sportowo-rekreacyjnym. Jego powierzchnia wynosi ok. 19 ha, a strukturę tworzą przede wszystkim drzewa takie jak np.: Acer (klon), Aesculus (kasztanowiec), Betula (brzoza), Quercus (dąb), Tilia (lipa). Do współczesności (z wyjątkiem wspomnianej hali, która uległa przekształceniu), nie zachowały się elementy stanowiące wyposażenie parku. W jego obrębie dokonano znacznych zmian i przekształceń. W środkowej części założenia wybudowano m.in. boisko wielofunkcyjne, kort tenisowy oraz stadion. W rejonie tym powstał też plac zabaw i amfiteatr, ustawiono pergolę. W założeniu dostrzega się również obecność nowych elementów małej architektury – ławki, oświetlenie, kosze na śmieci. Poszczególne fragmenty terenu przeznaczono także na stanowiska postojowe dla samochodów. W części południowej i północnej wyznaczono ścieżki nawiązujące do naturalnego przebiegu.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Park dostępny przez cały rok.

Obiekty infrastruktury sportowej dostępne za zgodą zarządcy terenu.

Autor noty: Opr. Bożena Łebzuch-Wach, OT NID w Katowicach, 22-04-2024 r.