Usytułowanie i opis

Stanowisko położone jest w obrębie mezoregionu Pogórza Izerskiego, mikroregionu Wyniesienia Działoszyńskiego, na wzniesieniu, w odległości ok. 250 m na północny zachód od wsi, ok. 350 m  na wschód od obecnego koryta Nysy Łużyckiej.Grodzisko w Bratkowie składa się z dwóch członów. Pierwszy o kształcie zbliżonym do prostokąta ma wymiary  130 x 30m i zajmuje północno-zachodnia część założenia, drugi człon o wymiarach 130 x 145 m zajmuje środek założenia i otoczony jest wałem. Zachowane odcinki wału liczą sobie 26 m i 44 m długości. Ich szerokość u podstawy wynosi od 4 do 6 m, wysokość od 5 do 5,5 m. 

Grodzisko w Bratkowie składa się z dwóch członów. Pierwszy o kształcie zbliżonym do prostokąta ma wymiary  130 x 30m i zajmuje północno-zachodnia część założenia, drugi człon o wymiarach 130 x 145 m zajmuje środek założenia i otoczony jest wałem. Zachowane odcinki wału liczą sobie 26 m i 44 m długości. Ich szerokość u podstawy wynosi od 4 do 6 m, wysokość od 5 do 5,5 m. 

Historia

Założenie obronne w Bratkowie funkcjonowało prawdopodobnie od X do XI wieku, gdy zostało spalone, może w czasie ataku. Gród bratkowski znany jako Ostrusna był jednym z ważniejszych założeń obronnych zachodniosłowiańskiego plemienia Milczan. W X i XI wieku ziemie Milczan były przedmiotem sporów między władcami niemieckimi, czeskimi i polskimi. 

Według Waltera Frenzla wczesnośredniowieczny gród został wzniesiony na osadzie kultury łużyckiej.

Stan i wyniki badań

Stanowisko było znane i wielokrotnie badane już w XIX wieku, początkowo głównie przez pasjonatów starożytności. Dopiero w latach 20. XX. wieku odbyły się profesjonalne badania grodziska. 

Prawdopodobnie pierwsze prace wykopaliskowe prowadził ok. 1830 roku Karl Preusker, w 1838 roku na zlecenie Królewskiego Śląskiego Towarzystwa Starożytności stanowisko badał proboszcz Hieke. W 1876 badania sondażowe przeprowadził Rudolf Virchow. Odkryto wówczas relikty kamiennej konstrukcji i ceramikę. W 1889 roku w trakcie badań wykopaliskowych inż. Klaussa na koronie wału odkryto pochówek grupy białowickiej kultury łużyckiej. W 1895 roku Koch i Deichmüller założyli dwa wykopy, prawdopodobnie w obrębie większego członu założenia obronnego i znaleźli warstwę kulturową oraz obiekty wziemne. W latach 1924-1925 badania wykopaliskowe prowadził Walter Frenzel. W wykopie przecinającym wał zewnętrzny odkryto ślady spalonej, drewniano-ziemnej konstrukcji, pod którą znajdował się fundament z kamieni połączonych gliną, posadowiony na granitowej skale macierzystej. Przy południowym krańcu wałów odkryto skupiska przepalonych kamieni z odciskami rdzeni belek. Według Waltera Frenzla gród wczesnośredniowieczny został wzniesiony na osadzie kultury łużyckiej. W okresie powojennym Konserwator Zabytków Archeologicznych kilkukrotnie badał grodzisko powierzchniowo i w 1966 sondażowo (Tadeusz Kaletyn). W 1975 przeprowadzono badania wiertnicze. W 1984 stanowisko było badane powierzchniowo przez Ryszarda Kołomańskiego, który w 2008 roku po raz kolejny przeprowadził oględziny obiektu i opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego, tym razem w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski. 

W wyniku badań sondażowych i wykopaliskowych oprócz elementów konstrukcyjnych grodu znaleziono wiele zabytków tzw. ruchomych, m.in. ułamki ceramiki, w tym liczne ornamentowane i dwa ze znakami garncarskimi, brązową bransoletę (być może chodzi o awarską bransoletę typu Keszthely), brązowe lub mosiężne figurki (przetopione przed 1841 rokiem), główkę figurki z kwarcytu, przęślik, żelazne noże, kamienie żarnowe, polepę, kości zwierzęce, w tym szczęki końskie z nacięciami. 

Zabytek jest oznakowany i dostępny. 

Oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 12.12.2018 r.