Historia obiektu

Pierwsza wzmianka o miejscowości Sawona (również Zawona, Zawon, później Schawoine, od 1936 – Blüchertal) pochodzi z 1236 roku. W dokumentach z tego czasu był wymieniany Boguslav de Savon (de Zwoin). W 1257 r. książę Henryk III Biały wydał przywilej lokacyjny dla Zawoni, który nigdy nie został zrealizowany. Po śmierci św. Jadwigi jej córka ksieni cystersek trzebnickich Gertruda otrzymała w spadku m.in. Zawonię, Cieletniki, Tarnowiec. Dobra stały się własnością klasztoru i pozostawały we władaniu cysterek do sekularyzacji w 1810 roku. Zakonnice założyły w Zawoni m.in. grangię., wzmiankowaną w 1267 r. Z dokumentu wydanego w 1410 r. wiadomo, że wówczas we wsi było 5 łanów sołeckich i 42 czynszowe, z których świadczono rocznie po 1,5 kopy groszy oraz 18 korców zboża trzech gatunków.

Zakony cysterskie były znane ze swoich inwestycji hydrotechnicznych. Teren między Zawonią, Cielętnikami i Tarnowcem jest poprzecinany wieloma ciekami z największym Głębokim Rowem. Cysterki zapewne chciały zmienić stosunki wodne w tym rejonie, aby dostosować go do swoich zamierzeń gospodarczych i dlatego zleciły budowę wału-grobli.

Według decyzji o wpisie do rejestru zabytków groblę należy datować na XIV wiek. Nieznane są podstawy takiego datowania.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wzgórz Trzebnickich, obecnie na granicy obrębów administracyjnych Zawoni, Tarnowca i Cielętnik, nad ciekiem Głęboki Rów i jego dopływami. Teren zadrzewiony.

Opis stanowiska:

Według decyzji o wpisie do rejestru zabytek jest wałem o długości około 150 m i szerokości u podstawy do 25 m. Zdjęcie lidarowe wskazuje, że zachowana część nasypu ma długość co najmniej 200 m, przy czym na południe od Głębokiego Rowu widoczne są rozorane pozostałości około 50-metrowego odcinka. Szerokość wału wynosi średnio około 21-22 m. Wysokość waha się od około 4 do 4,5 m. Wał przebiega w układzie południkowym z odchyleniem na wschód.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Obiekt został zinwentaryzowany w 1967 r. na zlecenie Konserwatora Zabytków Archeologiczny i wpisany do rejestru zabytków. W 1986 r. w ramach weryfikacyjno-poszukiwawczej akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski Joanna Domańska opracowała kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego. Grobla nie była badana wykopaliskowo.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: zabytek jest dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 18-09-2020 r.