Była to zapewne siedziba rycerska posadowiona na krańcu cypla terasy wrzynającego się w podmokłą dolinę niewielkiego potoku Gniada dopływu Nysy Kłodzkiej.

Relikt ten, zlokalizowany w dawnym obszarze tzw. Przesieki Śląskiej, mając czytelną formę terenową, jest ważnym elementem krajobrazu kulturowo-przyrodniczego północnej części nyskiego regionu dorzecza Nysy Kłodzkiej, wzbogacającym naszą wiedzę o średniowiecznym osadnictwie, jego zasięgu i szczególnym charakterze strażniczo-obronnym. Według zachowanych archiwaliów na początku XIV w. gród był własnością Hermana, Heinricha i Tamo de Crepindorf.

Historia

Grodzisko znane jest archeologom i lokalnym historykom od początku XX wieku. Wówczas rozpoznanie wykonał M. Hellmich. Obiekt był wielokrotnie rozpoznawany przez archeologów niemieckich (m.in. M. Hellmich, G. Raschke) oraz polskich (J. Kaźmierczyk, K. Macewicz, M. Rogińska). Przeprowadzili oni badania powierzchniowe i sondażowe w okresie międzywojennym oraz w latach 1957-58, 1967, 1968, odkrywając nawarstwienia kulturowe i liczne fragmenty ceramiki. Wykonali oni plan, dokumentację opisową i fotograficzną obiektu. W 1991 r. w ramach badań Archeologicznego Zdjęcia Polski powierzchniową penetrację obiektu przeprowadzili Wacław Romiński i Mariusz Krawczyk z Muzeum w Nysie. W wyniku tych badań archeolodzy określili chronologię grodziska na okres średniowieczny (koniec XIII w., XIV - XVI w.).

Opis

Lokalizacja. Grodzisko położone jest na krawędzi cypla wcinającego się w podmokłą szeroką dolinę Nysy Kłodzkiej, w jej obszarze zalewowym. Od strony zachodniej grodziska przepływa lokalny strumyk Gniada (dopływ Nysy Kłodzkiej), od południowej Młynówka Bielicka, a od wschodniej Włodarka w obszarze podmokłych łąk. Obiekt stoi około 1 km na wschód od koryta Nysy Kłodzkiej, przy północno-zachodnim skraju wsi, około 200 m na zachód od zabudowań dawnego majątku (niem. Gut), po wschodniej stronie drogi gruntowej do Piątkowic. Na działce gruntowej nr 49/2.

Charakterystyka. Grodzisko stożkowate zlokalizowane w obszarze rozlewisk i mokradeł cieków uchodzących do Nysy Kłodzkiej, było w wiekach funkcjonowania obiektem trudno dostępnym. Założone zostało na planie zbliżonym nieregularnego owalu. Kopiec u podstawy ma średnicę około 40 m, a u góry płaszczyzna majdanu ma powierzchnię około 10x12 m. Wysokość nasypu wynosi około 5-7 m. Pierwotnie otoczony on był fosą, zachowały się jej odcinki od strony południowej i wschodniej o szerokości około 3-9 m. Od zachodu i północnego-zachodu gród chroniony był wałem, obecnie bardzo zniwelowanym, a od północnego -wschodu wałem oraz rozległymi mokradłami. Całkowite wymiary obiektu wynoszą około 50x55 m, a jego ogólna powierzchnia wynosi około 0,3 ha, w tym mieszkalna około 75 m2. Należy przypuszczać, że grodzisko położone przy krawędzi szerokiej doliny Nysy Kłodzkiej było wielokrotnie niszczone jej wodami.

Opisywane założenie obronne składało się pierwotnie z dwóch członów: stożkowatego grodziska w części północno-zachodniej oraz podgrodzia położonego bezpośrednio od strony południowo-wschodniej grodziska, na płaszczyźnie ostańca terasy nadzalewowej. Na rozległym polu rolnym stwierdzono ślady osadnictwa datowane na okres średniowieczny. Zapewne pełniło ono służebną funkcję dla ówczesnej siedziby rycerskiej.

Rozpoznanie sondażowe pozwoliło na ustalenie, że warstwa kulturowa (próchnica z dużą ilością przepalonej gliny) związana z funkcjonowaniem grodu na majdanie miała miąższość około 40 cm, a głębiej (do około 2 m) zalegała warstwa nasypowa iłu zmieszanego z próchnicą, tę warstwę badacze wiążą z budową kopca. W wykopie sondażowym znaleziono kilkadziesiąt ułamków glinianych naczyń obtaczanych i toczonych oraz grudki polepy. Przed 1945 r. znaleziono fragmenty kafli piecowych oraz przedmiot z brązu. W 1991 r. w ramach badań Archeologicznego Zdjęcia Polski potwierdzono  formę terenową grodziska.

Obiekt zachowany jest dobrze, lecz na majdanie widoczne są ślady po dawnych wkopach. Monitoring grodziska wykonany przez K. Spychałę z OT NID w Opolu w 2021 r. wykazał, że obiekt jest zaśmiecany i niszczony przez crossowców wykonujących terenowe wyścigi rowerowe. Ponadto wzdłuż brzegu potoku Gniada, którego rozlewiska chroniły niegdyś obiekt od strony zachodniej, bezpośrednio przy podstawie grodziska, wysypywany jest gruz. Obecnie grodzisko porastają drzewa i krzewy. W 1988 r. wykonano plan warstwicowy grodziska.

Dostępność. Teren ogólnie dostępny. Grodzisko położone jest na zachód od zachodniego krańca wsi, po północnej stronie duktu leśnego do Piątkowic, czytelnie rysuje się w krajobrazie jako stożek otoczony fosą. Dojście drogą gruntową około 300 m od strony zabudowań wsi w kierunku wschodnim ku mostowi nad potokiem Młynówka Bielicka.

Oprac. Krzysztof Spychała, NID OT Opole, 09.07.2021 r.