Historia obiektu

Pierwszym znanym właścicielem wsi Kadłub był Henryk - Henricus von Cadlup, de Kadlup, wymieniany jako świadek w dokumentach z połowy XIV w. Badania archeologiczne wykazały, że założenie obronne było użytkowane od XIV do XVII w.

Pierwsza siedziba pańska w centrum wsi Kadłub, o której wiemy, powstała w połowie XVIII w. Istniejący do dzisiaj pałac w Kadłubie został wzniesiony w XIX w., przebudowywany w XIX i XX w.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wysoczyzny Średzkiej, ok. 1,65 km na północny wschód od wsi Kadłub, przy linii kolejowej Miękinia – Przedmoście, na naturalnym wzniesieniu wśród mokradeł, w lesie.

Opis stanowiska:

Grodzisko składa się z dwóch członów. Główny człon na planie czworoboku ma wymiary u podstawy 28 x 30 m, u góry 14,5 x 16 m. Wysokość kopca wynosi ok. 3 m. Jest otoczony podwójnymi wałami i fosami. Szerokość fosy wewnętrznej waha się od 7 do 9 m, zewnętrznej od 5 do 9 m. Wał wewnętrzny osiąga szerokość do 12,5 m, zewnętrzny 8-9 m. Od północy do członu głównego przylega czworoboczne podzamcze o wymiarach 50 x 55 m, otoczone fosą szerokości 3-4 m i wałem zewnętrznym, którego szerokość od zachodu i północy wynosi 10 m. Wał zewnętrzny  przechodzi w groblę wiodącą w kierunku północno-wschodnim. Przy północno-zachodnim narożniku wału są widoczne pozostałości drugiej zewnętrznej fosy szerokości 7-9 m.  

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Stanowisko archeologiczne było znane przed 1945 r. W 1936 r. na adres wrocławskiego urzędu konserwatorskiego przyszedł list od nauczyciela Wenga, w którym autor donosił o „wykopaliskach” przeprowadzonych przez młodzież z Kadłuba na średniowiecznym gródku stożkowatym w lesie Göbel. W trakcie tej dewastacji znaleziono - według Wenga - pomieszczenia, przejścia podziemne i kości ludzkie. Być może młodzież z Kadłuba zainspirowała się krążącą wśród miejscowej ludności legendą, według której w tym miejscu istniał obrabowany przez rabusiów grób rycerza w formie kopca na wodzie.

W latach 60. XX wieku stanowisko weryfikowano powierzchniowo: 1964 r. – A. Liwoch, 1965 r. – Mieczysław Kaczkowski. W 1987 r. Tadeusz Fercowicz, Andrzej Kosicki i Jerzy Piekalski przeprowadzili badania weryfikacyjno-poszukiwawcze w ramach akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski. W latach 2004-2007 Lech Marek badał stanowisko wykopaliskowo. W trakcie badań wykopaliskowych ustalono, że najstarszą fazę budowy założenia stanowi warstwa piasku miąższości około 1 m usypana na drewnianym podkładzie. Kopiec został wzmocniony suchym murem oporowym zbudowanym z kamieni łączonych gliną. Mur zachował się do wysokości 1,3 m. Na majdanie stwierdzono obecność budynku na planie prostokąta, długości około 10 m. Odsłonięto zarysy suchego muru z otoczaków spojonych gliną, który badacz zinterpretował jako podmurówkę tego budynku. Na podmurówce miała zostać wzniesiona konstrukcja szkieletowa. Wewnątrz obiektu znaleziono fragment posadzki z płyt kamiennych, nieco starszej od podmurówki. Na posadzce widoczne były ślady po legarach, na których ułożono podłogę. Deski, z których była wykonana nie zachowały się. Budynek został od zewnątrz obsypany piaskiem zmieszanym z gliną, co, według badacza, miało zwiększyć jego walory obronne.

W XVII w. na majdanie wzniesiono budowlę na planie kwadratu, po której zachowały się piwnice z cegły łączonej zaprawą wapienną.

Ustalono, że wał otaczający założenie był początkowo niewysokim nasypem o przekroju trapezowatym. W drugiej fazie wał podwyższano wykorzystując w tym celu piasek przemieszany  z gliną, pochodzący z pogłębiania fosy. Całość nakryto glinianym płaszczem.

W trakcie badań wykopaliskowych pozyskano wiele zabytków ruchomych: fragmenty ceramiki naczyniowej, w tym ułamki kremowe malowane czerwoną farbą, naczynia szkliwione, miseczki barwy kremowej, przęśliki, kafle piecowe, w tym zdobione motywem winnej latorośli i heraldycznym – rycerz na koniu, kafle garnkowate, miskowate, fragment szklanego pucharu fletowego, brązowe, prostokątne, ażurowe okucie pasa, gotycki klucz, grot bełtu, troki od zbroi, gwoździe, haki oraz praski grosz Wacława IV.

Zabytek jest dostępny dla zwiedzających.

Autor noty: Oprac.: Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 14-05-2020 r.