Historia obiektu

Współcześni badacze uważają, że gród w Rokitnicy oraz założenia obronne w Myśliborzu (dwa obiekty), Piotrowicach, Chełmcu, Mierczycach i Gniewkowie strzegły południowej granicy terytorium plemiennego Trzebowian, może już w VIII w., na pewno w IX i X wieku. Założenie w Rokitnicy mogło pełnić funkcję refugium czyli ufortyfikowanego miejsca, w którym chronili się okoliczni mieszkańcy wraz z dobytkiem na wypadek zbrojnej napaści. Za taką hipotezą przemawia, stosunkowo niewielka powierzchnia założenia, bardzo mała ilość zabytków ruchomych pozyskana w trakcie badań archeologicznych i odkryte na majdanie konstrukcje o tymczasowym charakterze. Miejsce nie było zatem użytkowane stale, a raczej incydentalnie i krótko.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane na granicy mezoregionów Równiny Chojnowskiej i Pogórza Kaczawskiego, na szczycie bezimiennego wzniesienia (205 m n.p.m.), ok. 700 m na południe od Kaczawy, ok. 1 km na wschód od zamku (stanowisko 2/120), na południe od drogi 363 z Łaźnik do Rokitnicy, na terenie zalesionym.

Opis stanowiska:

Jednoczłonowe założenie obronne wzniesiono na planie owalu. Wymiary majdanu wynoszą: wzdłuż linii północ-południe – 40 m, wzdłuż linii wschód-zachód – 35 m. Majdan otaczają częściowo zachowane wały, których wewnętrzna wysokość wynosi 3 m, zewnętrzna od 4,5 do 6 m.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Grodzisko było znane już w XIX w., chociaż zainteresowanie badaczy-pasjonatów skupiało się przede wszystkim na ruinach zamku Henryka I Brodatego.

Początkowo uważano, że grodzisko jest pozostałością stożka wulkanicznego. Jednak po dokładniejszej penetracji uznano je za obiekt wzniesiony w celach militarnych – „Schanze zu kriegerischen Zwecken“.

Stanowisko badano powierzchniowo w latach: 1962 i 1964. Pozyskano kilka fragmentów naczyń obtaczanych. Na ich podstawie Jerzy Lodowski przedstawił chornologię obiektu. Badacz wydzielił dwie fazy: VIII(?) w. oraz IX-X wiek.

W 1985 r. w ramach realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczej akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski dla obszaru 79-19 Karol Bykowski opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego.

W 1995 r. stanowisko badali wykopaliskowo członkowie Studenckiego Koła Naukowego Archeologów przy Instytucie Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego pod merytoryczną opieką Aleksandera Limisiewicza i Krzysztofa Jaworskiego. Celem badawczym było zweryfikowanie chronologii założenia i ustalenie czy mogło być związane ze średniowiecznym górnictwem złota. Założono kilka wykopów o łącznej powierzchni 22 m2. W trakcie badań znaleziono 109 ułamków ceramiki naczyniowej. Badacze wydzielili trzy grupy chronologiczne: I – IX-X w., II – XI-XII w., III – XIII-XV w., renesans, barok. Oprócz ceramiki znaleziono skórzany but, gwóźdź i kilka żużli.

Odkryto kilka obiektów nieruchomych w postaci jamy oraz 3 płytkich i nieregularnych zagłębień o prostokatnym przekroju, które zostały zinterpretowane jako pozostałości drewnianych konstrukcji o nieznanej funkcji. Nie przeprowadzono badań wału. Badacze sugerują, że założenie obronne mogło pełnić funkcję refugium. Nie ma żadnych dowodów na związki obiektu z górnictwem złota w dolinie Kaczawy.

Grodzisko zostało zinwentaryzowane przez zespół badaczy z Politechniki Wrocławskiej na podstawie materiałów z laserowego skaningu lotniczego pozyskanych z zasobów Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Z wynikami analiz opublikowanymi w 2019 r. można zapoznać się na stronie internetowej projektu badawczego:

http://www.odgrodudozamku.pl/stanowisko/rokitnica-st-1-grodzisko/ (dostęp: 19.09.2024)

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Zabytek jest dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 29-09-2020 r.