Usytułowanie i opis

Stanowisko położone jest w obrębie mezoregionu Pogórza Kaczawskiego, w centrum wsi Rzymówka., ok. 70 m na północny wschód od pałacu.

Gród w Rzymówce założono na planie owalu o wymiarach 110 x 100 m. Majdan jest otoczony wałem, który najlepiej zachował się w północno-zachodniej części założenia. Od strony majdanu zachowana wysokość wału wynosi do 3m, na zewnątrz do 10 m. 

Historia

Założenie obronne w Rzymówce funkcjonowało prawdopodobnie od schyłku VIII lub początku IX do XI wieku, gdy zostało spalone. Archeolodzy wyróżnili dwie fazy użytkowe: starszą - od schyłku VIII lub początku IX wieku do połowy X wieku, młodszą – od połowy X do XI wieku. Być może gród był jednym z założeń obronnych zachodniosłowiańskiego plemienia Trzebowian(?), wymienionego w kwestionowanym jako wiarygodne źródło przez niektórych badaczy, tzw. Dokumencie praskim z 1086 roku. Założenie obronne w Rzymówce było położone przy ważnym szlaku komunikacyjnym prowadzącym ze Śląska w kierunku Łużyc i północnych Czech. W XIII i XIV wieku majdan opuszczonego grodu wykorzystywano jako cmentarz. Po II wojnie na terenie grodziska prowadzono hodowlę świń. 

Stan i wyniki badań

Stanowisko było znane i poddawane powierzchniowym oględzinom już w XIX wieku. W latach 1977-1980 Karol Bykowski przeprowadził badania wykopaliskowe. W 1985 ten sam badacz opracował Kartę Ewidencyjną Stanowiska Archeologicznego w ramach badań powierzchniowych Archeologicznego Zdjęcia Polski. 

W trakcie badań wykopaliskowych odkryto elementy rozplanowania i zagospodarowania grodu oraz wiele zabytków ruchomych. Znaleziono pozostałości domów mieszkalnych i budynków gospodarczych wzniesionych w konstrukcji zrębowo-sumikowej lub słupowej z elementami plecionkowymi, paleniska zewnętrzne, ziemiankę. Brak informacji o konstrukcji wału. W narożu jednego z domów odkryto depozyt, w którego skład wchodziły dwa miniaturowe, gliniane naczynia wykonane na kole, głowica i jelec miecza, rogowa pochewka grzebienia, kamienny gładzik, dwa kościane przekłuwacze, okucie wiadra, klucz hakowy, posrebrzane okucie, skobel, dwa haki.

Najliczniejszą grupę zabytków ruchomych stanowiła ceramika. Poza tym znaleziono elementy uzbrojenia, np. topór w typie czeskim, groty włóczni, rzędu końskiego, np. krępulec wędzidła, narzędzia takie jak: żelazna radlica, haki, skoble, klucze hakowe, ozdoby, np. srebrny kabłączek skroniowy, płacidła (?), np. misa typu śląskiego. Zarówno wśród ceramiki, jak i zabytków wykonanych z innych materiałów znajduje się wiele importów, pochodzących z Czech, Górnych Łużyc, Połabia, Pomorza Zachodniego. Świadczy to, według badaczy, o ponadlokalnym znaczeniu grodu w Rzymówce.

Oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 24.12.2018 r.