Historia obiektu

W okresie od XIV do XV w. części wsi Lubnów (Liebenau) należały do wielu właścicieli. W dokumencie z 1336 r. Piotr Prittwitz zapisał żonie Elżbiecie jako oprawę wdowią swoje dobra w Lubnowie. W tym samym roku Jan Kruso, syn Jana, wydzierżawił Mikołajowi z Radecza m.in. 3 łany i zagrodę we wsi. W 1339 r. Jan, Piotr i Mikołaj Kruso sprzedali ww. część Mikołajowi, bratu Hermana Burggravii. W 1342 r. tenże Mikołaj zapisał dział swojej żonie Katarzynie, siostrze Jana Kruso. W 1343 r. Jan i Mikołaj Kruso sprzedali 3 łany Mikołajowi i Hermanowi Burggravii. Z dokumentu wydanego w tym samym roku wiadomo, że część dóbr lubnowskich należała do Hanczko Prittwitza. W 1344 r. Piotr Glaubitz przekazal żonie Agnieszce, córce Hermana Burggravii 3 łany folwarczne i 3 czynszowe. W dokumencie sprzedaży z 1351 r. wymieniony jest po raz pierwszy dwór lubnowski, który Klaus z Lubnowa wraz z 2 łanami sprzedał Apeczkowi i Mikołajowi z Lubnowa oraz Konradowi z Wołowa. W 1354 r. Apeczko z Lubnowa przekazał folwark i 2 łany swojej żonie Agnieszce. W 1358 r. opłaty ze wsi pobierał Hermann Borschnitz. W 1360 r. Mikołaj Weere sprzedał Burchardowi Nebelschütz 3 łany. W 1366 r. synowie Klausa z Lubnowa, Jan i Mikołaj, sprzedali 12 łanów Teodorykowi Blankenstein. W 1371 r. Mikołaj Glaubitz sprzedał swoje udziały Janowi Reinberg, którego potomek Henczel w 1376 r. odsprzedał je Hermanowi - burgrabiemu z Urazu. W 1371 r. część wsi należała do Opitza z Lubnowa. W 1378 r. Mikołaj Clauss z Lubnowa sprzedał swój dział bratu Janowi, który odsprzedał go w 1381 r. mieszczaninowi z Urazu Janowi Buztzerow. W 1383 r. Jan z Lubnowa sprzedał pół wsi krewnemu Janowi Reinberg. W 1402 r. Jan z Lubnowa kupił od potomka Jana Buzterow 3 łany czynszowe i folwark z 3 łanami. W latach 80. XIV w. w posiadanie Lubnowa wszedł Jan von Debitsch, który mniej więcej w tym samym czasie objął urząd starosty wołowskiego. Około 1490 r. wzniósł we wsi dwór starościański. Po śmierci Jana, która nastąpiła w 1503 r. dobra przeszły na własność synów z małżeństwa z Heleną von Seidlitz, którzy znacznie poszerzyli majątek. Jan von Debitsch i jego zmarła 16 lat później małżonka zostali pochowani w kościele lubnowskim, którego Jan był fundatorem. Na cmentarzu przykościelnym zachowały się kapliczki upamiętniające kolejnych Debitschów.

Historyczne dokumenty wskazują, że już w 1 połowie XIV w. w Lubnowie istniała siedziba pańska/dwór (curia). Być może jej pozostałością jest obiekt nr 3, zlokalizowany około 280 m na zachód od stanowiska 2. Jego chronologia wymaga jednak weryfikacji. Początkowo, na podstawie prospekcji powierzchniowej, archeolodzy datowali stanowisko 2/78 na XIV w. (np. decyzja o wpisie do rejestru zabytków). Badania inwazyjne jednoznacznie wykazały, że założenie obronne powstało pod koniec XV w. i funkcjonowało do XVI wieku. Można zatem uznać, że jest pozostałością siedziby rodowej Debitschów.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wzgórz Trzebnickich, w północno-wschodniej części wsi, około 250 m na północ od zabudowań dawnego folwarku, na terenie zadrzewionym.

Opis stanowiska:

W skład założenia obronnego wchodzi kopiec wysokości około 2 m, którego wymiary u podstawy wynoszą 27 na 28 m, u góry 17 x 18 m. Nasyp jest otoczony dwoma mokrymi fosami i wałem. Szerokość fosy wewnętrznej wynosi od 8 do 10 m, wału od 7 do 10, przy wysokości około 2,5, fosy zewnętrznej od 12 do 14 m. Fosa zewnętrzna jest przecięta dwoma groblami od południowego wschodu i od południowego zachodu. W latach 70. XX w. na kopcu były widocznego pozostałości budynku wzniesionego z cegły palcówki.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Stanowisko było badane powierzchniowo przed 1945 r., m.in. przez Maxa Hellmicha. W latach: 1963 i 1964 obiekt inspekcjonowali Jerzy Lodowski i Marian Kaczkowski. W latach: 1968 i 1969 grodzisko badał wykopaliskowo zespół Instytutu Historii Architektury, Sztuki i Techniki Politechniki Wrocławskiej w składzie: Jadwiga Pieńczewska, Stefan Medeksza, Małgorzata Niemczyk i Ernest Niemczyk. Brak bliższych informacji o badaniach z lat 60. XX wieku. Nie wiadomo jaki los spotkał znalezione wówczas zabytki metalowe. W 1990 r. w ramach realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczej akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski dla obszaru 76-27 Wiesław Piszczałowski opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego. W 1997 r. Natalia Lenkow i Dominik Nowakowski przeprowadzili badania sondażowe.

W północnej części kopca odkryto warstwę ilastego piasku przemieszanego z węglami drzewnymi i fragmentami cegieł palcówek. W wykopie sondażowym znaleziono zwarte skupisko kamieni, które prawdopodobnie jest pozostałością fundamentu pod budynek istniejący na kopcu. Według szacunków mógł mieć wymiary 10 x 14 m.

Archeolodzy odkryli ułamki naczyń, w tym wiele glazurowanych, fragmenty garnkowatych kafli, dachówek i płytek ceramicznych, gwoździe, kolec sprzączki, ułamki szklanych naczyń i miedziany liczman norymberski z 1 połowy XVI wieku. Znalezione zabytki archeolodzy datują na koniec XV do XVI wieku.

Grodzisko zostało zinwentaryzowane przez zespół badaczy z Politechniki Wrocławskiej na podstawie materiałów z laserowego skaningu lotniczego pozyskanych z zasobów Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Z wynikami analiz opublikowanymi w 2019 r. można zapoznać się na stronie internetowej projektu badawczego:

http://www.odgrodudozamku.pl/stanowisko/lubnow-st-2-motte/ (dostęp 19.09.2024)

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Zabytek dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 09-11-2020 r.