Historia obiektu

Obiekt powstał wraz z ukształtowanym w jego obrębie założeniem zieleni w 1850 r. Inicjatorem i fundatorem jego budowy był Franz von Winckler (1803-1851), ówczesny właściciel Miechowic (dzisiejszej dzielnicy miasta Bytomia). W 1856 r. bryłę świątyni wzbogacono o wieżę, umieszczoną na jej dachu. W 1934 r. obok budynku ustawiono drewniany krzyż (jako wotum tut. parafian za bożą opiekę w czasie I wojny światowej). W 2 poł. XX w. kaplicę poddano pracom remontowym. W 2015 r. zawaleniu uległa wspomniana wieża, stanowiąca charakterystyczny element budowli. Obecnie obiekt należy do parafii pw. św. Krzyża w Bytomiu-Miechowicach.

Opis obiektu

Kaplica usytuowana Bytomiu-Miechowicach na wzniesieniu (tzw. Góra Gryca), w otoczeniu parkowym, którego dzisiejsze granice wyznacza przebieg ul. Warszawskiej i Wysokiej. Dojście do kaplicy możliwe jest od strony ul. Emanuela Drobczyka oraz wspomnianej powyżej ul. Wysokiej.

Obiekt wybudowany w stylu neogotyckim. Część badaczy jako autora jego projektu zwyczajowo przyjmuje postać Richarda Lucea. Informacja ta nie została jednak potwierdzona w jednoznaczny sposób.

Świątynia wzniesiona na rzucie prostokąta, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium, charakteryzująca się zwartą bryłą. Wejście zlokalizowane na osi podłużnej.

Kaplica wolnostojąca, jednonawowa, orientowana. Obiekt Murowany, ceglany, pokryty tynkiem, niepodpiwniczony, wzniesiony na cokole. Od strony zachodniej flankowany dwoma szkarpami, zwieńczonymi pinaklami.

Dach stromy, dwuspadowy. Nad prezbiterium – wielospadowy. Kryty cynkowaną blachą. W obrębie dachu znajdowała się ośmioboczna, kamienna wieża (w formie gotyckiej sterczyny), pierwotnie ażurowa, zdobiona trójkątnymi szczytami, płycinami, zakończonymi ostrymi łukami. Kryta ostrosłupowym hełmem, zwieńczonym kwiatonem. Uległa zawaleniu w 2015 r.

Otwory okienne zakończone łukami ostrymi. Okna dwudzielne, z trzema podziałami, osadzone w ramach stalowych. Drzwi jednoskrzydłowe, zamknięte łukiem ostrym. Od strony zewnętrznej dekorowane prostokątnymi kasetonami, w górnej części zdobione okulusem, w którym umieszczono przeźrocze w formie trójliścia. W części środkowej – przeźrocze pod postacią czteroliścia.

Schody zewnętrzne jednobiegowe, kilkustopniowe. Wykonane z betonu.

Poszczególne elewacje pokryte tynkiem, na wysokim, profilowanym cokole. W większości jednoosiowe. Elewacja zachodnia (frontowa) zwieńczona trójkątnym szczytem. Po bokach flankowana dwoma szkarpami z uskokami, zakończonymi pinaklami. Wejście do obiektu umieszczone na osi, w niszy. Nad nim okulus. Szczyt zdobiony fryzem arkadowym. W linii szczytowej dachu wieża zakończona kwiatonem (obecnie częściowo uszkodzona – pozbawiona elementów dekoracyjnych, zabezpieczona). Elewacja północna – od strony zachodniej zakończona szkarpą, ozdobioną pinaklem. W dachu od zachodniej strony wspomniana wieża. Elewacja zwieńczona profilowanym gzymsem. Elewacja wschodnia – trzyosiowa, także zwieńczona profilowanym gzymsem. W jej obrębie okna doświetlające prezbiterium, zakończone łukami ostrymi, umieszczone w rozglifionych wnękach. Elewacja południowa – analogiczna do elewacji północnej.

Wnętrze jednoprzestrzenne, przykryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Nad prezbiterium – sześciodzielne. We wnętrzu ceramiczne posadzki, ułożone z kwadratowych płytek. W obrębie prezbiterium – płytki gresowe. W środku obiektu znajduje się ołtarz z wizerunkiem św. Barbary oraz klęcznik.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Kaplica – obiekt dostępny z zewnątrz. Park powstały w obrębie kaplicy – obiekt dostępny przez cały rok.

Autor noty: Bożena Łebzuch-Wach, OT NID w Katowicach, 14-10-2024 r.