Historia

Kamienica przy ul. Sławkowskiej 24a w Krakowie zwana również Domem XX Emerytów lub "Kamienicą pod Ewangelistami" powstała jako część zespołu klasztornego Zakonu Marków. Prace nad jej budową rozpoczęto w 1936 roku według projektu Stanisława Filipkiewcza oraz Juliusza Kolarzowskiego. Obiekt wybudowano na miejscu zburzonego w 1807 roku wczesnobarokowego budynku klasztornego OO. Marków. Do jej budowy wykorzystano częściowe zabudowania dawnych piwnic. Kamienica usytuowana została w zwartej zabudowie kamienic czynszowych. Wzniesiono ją na rzucie litery „L” jako zwartą, czterokondygnacyjną ryłę, rozczłonkowaną ryzalitem klatki schodowej, mieszczącej się od strony elewacji podwórzowej. Od strony podwórka budynek przylega do ogrodu klasztornego. Obecnie kamienica jest własnością Kurii Metropolitalnej w Krakowie, pozostającą w użytkowaniu przez Uniwersytet Papieski im. Jana Pawła II w Krakowie.

Opis

Kamienica zlokalizowana jest w najstarszej części miasta, w obrębie działki ewidencyjnej nr 13, będącej częścią historycznego układu urbanistycznego śródmieścia Krakowa. Obszar ten, ze względu na szczególne walory zabytkowe, uznany został za Pomnik Historii i wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Elewacja frontowa kamienicy  stanowi przykład modernizmu krakowskiego. Ze względu na swoją kompozycję oraz detal architektoniczny wyróżnia się na tle innych, dziewiętnastowiecznych fasad krakowskich kamienic. Zaprojektowano ją jako czterokondygnacyjny, symetryczny, szerokofrontowy i siedmioosiowy budynek ze ścianką kolankową. Elewacja pokryta jest tynkiem szlachetnym  (terrabona). Parter budynku wydzielono przy użyciu gzymsu kordonowego oraz pokryto pseudoboniowaniem do polowy wysokości. Na najwyższej kondygnacji zamieszczony został dekoracyjny, zgeometryzowany fryz. W osiach kamienicy umieszczono otwory okienne w formie szerokich arkad oraz portal z bramą główną. Pomiędzy arkadami możemy oglądać tondy z płaskorzeźbami przedstawiającymi symbole czterech ewangelistów. Na wysokości I i II piętra w osiach znajdują się prostokątne otwory okienne ujęte w tynkowe opaski. Parapety w podokiennikach wsparte są na konsolach. Na gzymsie powyżej parteru umieszczono zakończone stylizowanymi głowicami pilastry rozdzielające trzy środkowe osie. Trzecie piętro kamienicy cofnięte zostało względem lica elewacji frontowej, a pomiędzy znajdującymi się na nim oknami zastosowano podziały stylistycznie nawiązujące do ornamentu okuciowego o uproszczonym, geometrycznym rysunku. Budynek posiada symboliczne emblematy świadczące o funkcji obiektu i jego klasztornym charakterze.

Oprac. Sylwia Janiarczyk, OT NID w Krakowie, 29.03.2024 r.