Historia

Kościół w Kwitajnach został wzniesiony w latach 1714-1718, przypuszczalnie na miejscu wcześniejszej kaplicy albo niewielkiego kościoła, który sąsiadował z dworem. Budowę zainicjował właściciel majątku w Kwitajnach – Carl Friedrich Ludwig Barfus. Budowę sfinansowano z funduszy rodowych, w tym wkładu Eleonory hrabiny Barfus, córki Fryderyka Dönhoffa z Friedrichstein koło Królewca. Ciekawostką jest symultaniczny charakter kościoła: odbywały się w nim nabożeństwa kalwińskie i luterańskie. Zasady naprzemiennego korzystania ze świątyni ustaliła w 1733 roku specjalna komisja składająca się z przedstawicieli obu nurtów protestantyzmu. Luteran obsługiwał pastor z Grądek (Gross Thierbach), a kalwinów kaznodzieja z Sambrodu (Samrodt). Unia przetrwała do 1873 roku. W latach 1873-1945 kościół należał do luteran. Po II wojnie światowej świątynię przejęła wspólnota rzymskokatolicka. Zachowane do dziś wyposażenie świątyni pochodzi z przełomu XVIII i XIX w. Dwa dzwony i żyrandol zostały ufundowane jeszcze przez Filipa Ottona von Dönhoff.

W 2016 roku kościół w Kwitajnach został laureatem konkursu Zabytek Zadbany w kategorii „utrwalenie wartości zabytkowej pojedynczego obiektu". 

Nagrodę przyznano za prace konserwatorsko-budowlane przeprowadzone z poszanowaniem i wykorzystaniem wszystkich zachowanych elementów oryginalnej substancji zabytkowej. Prace utrwaliły wartość zabytkową kościoła, przyczyniły się w znaczący sposób do poprawy stanu technicznego i podniosły walory estetyczne zabytku.

Opis

Kościół w Kwitajnach jest położony na południowy zachód od głównej drogi biegnącej przez Kwitajny. Został wzniesiony z cegły na fundamentach z kamienia polnego, na rzucie podłużnego ośmioboku, z niewielką prostokątną zakrystią dobudowaną od wschodu i wieżą od zachodu. Elewacje nawy i wieży zostały wykończone cegłą licówką. Naroża wieży są lekko cofnięte i zaokrąglone, dach korpusu jest wielospadowy, zakrystii – dwuspadowy, oba kryte dachówką ceramiczną – karpiówką. Wieża została zamknięta hełmem (krytym dębowym gontem) z latarnią zwieńczoną krzyżem. Wnętrze kościoła o prostokątnym kształcie, od wschodu i zachodu jest zamknięte półkoliście, z płaskim drewnianym stropem. Okna umieszczono w głębokich wnękach.

Dostęp do wnętrza jest możliwy po wcześniejszym uzgodnieniu terminu kontakt: Rzymskokatolicka Parafia p.w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Kalniku 14-300 Morąg, Kalnik 12 tel. kom. 696-55-65-82

Oprac. Marta Liszewska, Oddział Terenowy NID w Olsztynie, 27.05.2025 r.