Szczegółowe informacje historyczne odnoszące się do okoliczności, w których została wzniesiona są skąpe. Według danych zamieszczonych w pochodzącej z 1987 roku dokumentacji PP PKZ wzniesiona ona została ok. 1870 roku. Zgodnie z lokalną historią, związana jest ona z podpaleniami, które dokonywane były w pobliskim osiedlu, a których miał dopuszczać się w akcie zemsty uciekinier z sądeckiego więzienia. Na miejsce wystawienia kapliczki wybrano moczydła, na których według legendy zacierały się ślady uciekającego podpalacza. Do lat 80. XX w. kapliczka zlokalizowana była bezpośrednio przy krawędzi ruchliwej drogi prowadzącej z Krościenka nad Dunajcem do Nowego Sącza i zwrócona była do niej ścianą frontową (wschodnią). Ze względu jednak na konieczność poszerzenia drogi, przeniesiona została bliżej potoku, przy drodze prowadzącej do osiedla, w połowie znajdującej się tam skarpy. Ze względu na stan techniczny i wartość zabytkową kapliczki, została ona w całości rozebrana, a następnie wzniesiona od nowa przy użyciu materiału rozbiórkowego. 

Opis

Jest to jedna z wielu kapliczek przydrożnych znajdujących się w Tylmanowej, ale wyróżnia ją duża powierzchnia zabudowy – 11,8 m2 oraz kubatura– 38 m2. Kapliczka jest bezstylowa, murowana z kamienia, kryta więźbą drewnianą z blachą. Kapliczka ma jedną kondygnację i nie jest podpiwniczona. Otynkowane ściany kapliczki wzniesione zostały na kamiennym fundamencie. Składa się z prostokątnego pomieszczenia oraz półkolistej, sklepionej absydy ulokowanej od strony zachodniej. W ścianie frontowej umieszczono drewnianą ościeżnicę o łukowatym podcięciu w belce nadproża. W ościeżnicy umieszczone są dwuskrzydłowe drzwi o konstrukcji ramowej z szybami. W ścianie frontowej znajdują się trzy wnęki – dwie z nich ulokowane zostały po bokach otworu wejściowego i posiadają łukowate nadproża, a trzecia jest w trójkątnym szczycie, na osi elewacji. We wnękach znajdują się obrazy sakralne i dekoracja w postaci sztucznych kwiatów. Dach kapliczki zwieńczony jest sterczyną z metalowym, ażurowym krzyżem oraz drugim, mniejszym krzyżem osadzonym bezpośrednio nad ścianą szczytową. 

Oprac. Sylwia Janiarczyk, OT NID w Krakowie, 26.12.2023 r.

Bibliografia:

• Dokumentacja konserwatorska PP PKZ, Archiwum NID OT Kraków, sygn. 1659
• Kapliczki, figury i krzyże przydrożne na terenie diecezji tarnowskiej, Tarnów 1983
• Czajka S., Ochotnica. Dzieje gorczańskiej wsi 1416-1986, Jelenia Góra 1987
• Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, 2012
• Przewodnik po Polsce, wyd. V, Warszawa 1991