Historia

Obiekt był kilkukrotnie przebudowywany. W 1791 roku dwór otoczony został parkiem. Kolejna gruntowna jego przebudowa miała miejsce w 1831 roku. Wówczas właścicielem był Fryderyk Leopold Stollberg. Nowe zmiany w wyglądzie obiektu wprowadzono w 1862 roku. Inicjatywę tę podjął Alois Dionizy Ottow, który 1843 roku nabył majątek. Kolejne przekształcenie miało miejsce w 1905 roku za sprawą rodziny von Wichelhaus, którzy w latach 90. XIX wieku zakupili Karczów. Rodzina Wichelhaus była ostatnimi właścicielami dworu przed wojną w 1945 roku. Po wojnie obiekt przeszedł w ręce skarbu państwa. Początkowo przejęła go spółdzielnia rolnicza, a następnie PGR Sokolniki. W maju 1950 roku dwór przeznaczono na żłobek. W latach 1970-1975 Państwowy Zakład Unasienniania Zwierząt im. prof. Dr Olbrychta przeprowadził ze swoich środków adaptację oraz modernizację obiektu (piwnica, pomieszczenia pierwszego piętra), ponadto zadbano o wyposażenie dworu (zakupiono meble na giełdzie, cześć pozyskano z pałacu w Rysiowicach). Od 1998 roku obiekt jest własnością Politechniki Opolskiej. 

Opis

Dwór w Karczowie położony jest w centralnej części wsi, na terenie dawnego założenia pałacowo-parkowo-folwarcznego. Usytuowany w północno-zachodniej części zespołu stanowił główny element założenia, którego południową oraz południowo-zachodnią granicę wyznacza pozostałość po założeniu ogrodowym i zabudowie folwarcznej. Na północ oraz północny wschód od dworu rozciąga się dawny park. Główny wjazd niegdyś znajdował się od zachodniej strony dworu. Obecnie do dworu prowadzi osiowo ukształtowana droga od strony wschodniej (droga krajowa nr 94). Dwór jest obiektem założonym na planie prostokąta, murowanym z cegły na wysokim podpiwniczeniu i przykryty dachem mansardowym z facjatami dwuosiowymi od strony północnej, południowej i północno-wschodniej. Pierwotnie wejście frontowe ulokowane było od strony zachodniej budynku. Obecnie front budynku znajduje się po jego północno-wschodniej stronie. Elewacje obiektu są siedmioosiowe od strony północno-wschodniej i południowo-zachodniej oraz trzyosiowe od strony północnej jak i południowej, otynkowane, bogate w wystrój architektoniczny. W strefie wysokiego podpiwniczenia występuje boniowanie w układzie pasowym z wyjątkiem narożników, osadzone są otwory okienne z zachowanymi gładkimi opaskami oraz otwory drzwiowe od strony zachodniej i południowo-zachodniej strony budynku. Część zasadnicza elewacji podkreślona jest w pionie lizenami biegnącymi od gzymsu wieńczącego do gzymsu cokołowego. W strefie piętra lizeny flankowane są pilastrami, w poziomie parteru mocniej rozbudowane. Elewacja w strefie parteru i piętra osadzona jest otworami okiennymi i drzwiowymi (od strony wschodniej) w kształcie prostokąta z zachowanymi częściowo ozdobnymi obramieniami. Otwór drzwiowy w strefie parteru zlokalizowany od strony północno-wschodniej poprzedzony jest tarasem i schodami ujętymi murkami.

Oprac. Daria Olewińska, OT w Opolu, maj 2025 r.