Bogaty wystrój wnętrza świątyni pochodzi z różnych okresów. 

Historia

Miejscowość Mchy położona na południowy- wschód od Śremu jest wymieniona w 1510 roku jako miasto i wieś. Nazwa jej pochodzi od bujnego mchu w okolicznych lasach. Parafia wzmiankowana w 1403 r. Około 1530 r. do parafii należały trzy wioski: Mchy, Kołacin i Niedźwiady. Obecny kościół parafialny pw. Św. Marcina Biskupa i Wyznawcy wzniesiony został w latach 1575-1616 z fundacji Stanisława Sapińskiego, właściciela wsi Mchy. Konsekrowany w 1657 roku kościół częściowo otynkowano ok. r. 1900. W czasie II wojny światowej od 1941-1945 kościół był zamknięty. Wnętrze kościoła odmalowano w 1966 roku, a na zewnątrz otynkowano w 1968.

Opis

Kościół usytuowany jest na niewielkim wyniesieniu w północnej części wsi, na owalnej parceli, którą zajmuje cmentarz przykościelny. Całość otoczona murem wzmocnionym skarpami, z trójdzielną bramą z poł. XIX w. W środkowym, półkolistym zwieńczeniu bramy znajduje się murowana płyta epitafijna podstolego gnieźnieńskiego Sebastiana Bieńkowskiego, zm. w 1837 r. Metalowe zawieszenia bramy z napisem „Secrum Millenium” 968-1968, wykonane zostały w 1968 r. 

Kościół jest orientowany, murowany, otynkowany, jednonawowy. Nawa dwuprzęsłowa, prezbiterium równej z nią szerokości, zewnątrz niewyodrębnione, jednoprzęsłowe, zamknięte wielobocznie. Przy nawie od zachodu znajduje się kwadratowa wieża z 1615 r., z kruchtą w przyziemiu. Od strony południowej kruchta z 1 poł. XIX w., od strony północnej nowsza zakrystia Pod prezbiterium znajduje się sklepiona krypta. 

Elewacje na zewnątrz rozczłonkowane pilastrami, zwieńczone fryzem i profilowanym gzymsem koronującym. Fryz ozdobiony w części wielobocznej prezbiterium ornamentem taśmowym. Na narożach nawy, wieży i kruchty tynki imitujące okładzinę kamienną. Okna zamknięte półkoliście w obramieniach imitujących kwadrowanie. Od wschodu, w miejscu okna znajdują się dwie wnęki w analogicznych obramieniach: w górnej umieszczono rzeźbę Matki Boskiej z XVII w., w dolnej kartusz z datą 1643. Wieża o sześciu kondygnacjach okien, wsparta na narożach wysokimi szkarpami uskokowymi. Hełm wieży barokowy z latarnią, kryty blachą miedzianą, na którym umieszczono herb Nowina Sapińskich i inicjały MS oraz herb Sulima z inicjałami MP (HP?). Na chorągiewce znajduje się data 1616. Półszczyty nawy od zachodu o falistej linii spływów, podzielone lizenami i zwieńczone sterczynkami. Kruchta opilastrowana, zwieńczona szczytem półkolistym. Dach dwuspadowy kryty dachówką. 

Wnętrze nakryte sklepieniami kolebkowymi z lunetami, pokryte dekoracją stiukową z pocz. XVII w. o motywach wałków z liści laurowych i medalionów w prezbiterium oraz ornamentu taśmowo-okuciowego i kaboszonów w nawie. Prezbiterium wyodrębnia łuk tęczowy półkolisty, w jego kluczu widoczny kartusz z literami HP AO 1616. Chór muzyczny z 1 poł. XIX w., o balustradzie wybrzuszonej, wspartej na czterech kolumienkach toskańskich. Na uwagę zasługuje późnoklasycystyczny ołtarz główny z 1 poł. XIX w. z krucyfiksem rokokowym oraz dwa ołtarze boczne rokokowe z rzeźbami świętych i obrazami: św. Anny Samotrzeć ok. poł. XVII w. i Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVII w., w sukienkach drewnianych barokowych oraz św. Józefa i Trzech Króli 2 poł. XVIII w. w zwieńczeniach. W pobliżu prezbiterium znajduje się nagrobek Stanisława Sapińskiego, zm. w 1584 r. oraz jego żony Katarzyny z Włościejewskich, zm. w 1588 r., późnorenesansowy, wystawiony przez ich syna ok. roku 1600. W kruchcie pod wieżą epitafium Ludwika Fundamenta Kraśnickiego zm. w 1890 r. i Heleny z Łaszczewskich Kraśnickiej zm. w 1905 r. W zakrystii epitafium ks. Ignacego Liwskiego, zm. w 1791 r. Przed kościołem, na wysokiej kolumnie stoi pomnik z popiersiem abpa Antoniego Baraniaka, projektu J. Korfantego odsłonięty w 2003 r.

Obiekt dostępny. 

Oprac. Beata Marzęta, OT NID w Poznaniu, 27-09-2017 r.