Historia obiektu

Kościół powstał w l. 1678-1721 z fundacji Jerzego Zbigniewa Ossolińskiego, ówczesnego właściciela miasta, na miejscu wcześniejszej, drewnianej świątyni. Prawdopodobnie w kubaturę nowej budowli włączono fragmenty murowanej kaplicy św. Anny, przeznaczonej na rodzinne mauzoleum Mieleckich z fundacji Hieronima Mieleckiego, starosty brzeskiego i sandomierskiego. Fasadę kościoła zdobił marmurowy portal z herbem fundatorów Topór. Ok. 1795 r. z inicjatywy proboszcza mieleckiej parafii ks. Tomasza Spychajewskiego dobudowano do kościoła wieżę od strony fasady, ozdobny portal znalazł się więc w kruchcie. W 1826 r. miał miejsce pożar, po którym wymieniono pokrycie dachowe na wieży, dobudowano też do kościoła kruchtę przy pd. kaplicy oraz wykonano dekoracje kaplic. W l. 1877-78 odnowiono budynek kościoła z zewnątrz. W 1911 r. miał miejsce kolejny pożar oraz remont usuwający uszkodzenie powstałe w jego wyniku. W 1922 r. podwyższono wieżę od frontu wg projektu Zygmunta Hendla. W czasie działań wojennych w l. 1939-45 kościół  został poważnie uszkodzony, po 1950 r. przystąpiono do odbudowy uszkodzonych fragmentów i prac remontowych.  W l. 1978-87 przeprowadzono w budynku kompleksowe prace remontowe: założono nowe tynki i pokrycie dachu, wymieniono posadzki, instalacje, wykonano piaskowcowy portal przed kruchtą.

Opis obiektu

Kościół położony jest w obrębie miasta lokacyjnego, na pd. od rynku, w odległości ok. 100 m od niego. Obejście świątyni wydzielone jest murem pełnym.   

Kościół barokowy, orientowany, o nieregularnym rzucie, wybudowano jako jednonawowy, z trójprzęsłową nawą na rzucie prostokąta, nieco węższym, dwuprzęsłowym, prosto zakończonym prezbiterium z dobudowaną od pn. zakrystią. Do zachodniej ściany nawy dobudowano wieżę o kwadratowej podstawie z kruchtą w przyziemiu a na wysokości wsch. przęsła dwie, kwadratowe w rzucie kaplice. Na rozczłonkowaną bryłę kościoła składają się: prostopadłościenna nawa przykryta dachem dwuspadowym, nieco niższe prezbiterium z takim samym przykryciem i z kalenicą na tej samej wysokości, zakrystia z zadaszeniem pulpitowym oraz dwie, prostopadłościenne kaplice ze spłaszczonymi kopułami zwieńczonymi latarniami. Dominantą bryły kościoła jest wieża zwieńczona neobarokowym, baniastym hełmem z latarnią. Pod nawą znajdują się niedostępne krypty.  Świątynię wymurowano z cegły ceramicznej i kamienia polnego, dachy pokryto blachą. Elewacje z pilastrami od frontu i lizenami w prezbiterium posadowione są na cokole i zwieńczone wydatnym, profilowanym gzymsem. Fasada zaprojektowana jako dwukondygnacyjna ze zdwojonymi pilastrami w narożach, w środkowej części przesłonięta jest wieżą, od której opuszczone są spływy łączące ją z fasadą. W ścianach nawy, artykułowanych podziałem ramowym i w górnych partiach prezbiterium, umieszczono prostokątne okna, zamknięte od góry półkoliście, obwiedzione płaskimi obramieniami.

Wewnątrz, w kruchcie, ścianę pierwotnej fasady zdobi barokowy, uszakowy portal z czarnego marmuru, z herbem fundatorów kościoła. Wnętrze kościoła nakryte jest kolebką z lunetami, z wyposażeniem późnobarokowym.

Dostępność dla zwiedzających: Obiekt dostępny.

Autor noty: Barbara Potera, OT NID Rzeszów, 23-01-2024 r.