Historia

Mozaika znajduje się na wielorodzinnym bloku mieszkalnym, wzniesionym dla pracowników miejscowej elektrowni wodnej. Była to największa elektrownia wodna w powojennej Polsce, która została wzniesiona w latach 1933-1936 w granicach III Rzeszy. Mozaika została zrealizowana w 1975 roku prawdopodobnie przez Kazimierza Rojowskiego, malarza związanego z zielonogórskim środowiskiem artystycznym. W 1973 roku wykonał on wystrój wnętrz stołówki w dychowskiej elektrowni, wspólnie z Adamem Stańkowskim, architektem wnętrz. Ten artystyczny duet miał na swoim koncie wiele realizacji w ramach działalności Pracowni Sztuk Plastycznych, obejmujących wystrój wnętrz, głównie lokali gastronomicznych w regionie. Rojowski wykonywał dekoracyjne malowidła ścienne oraz mozaiki, m.in. w restauracji „Wodnik” w Krośnie Odrzańskim, w restauracji „Parkowa” w Sulechowie, w restauracji w Słubicach. Kazimierz Rojowski (1927-2014) ukończył ASP w Krakowie, pod kierunkiem prof. Hanny Rudzkiej – Cybisowej. W latach 1954-1979 mieszkał w Zielonej Górze, aktywnie współtworząc lokalne środowisko artystyczne, biorąc udział w wystawach i włączając się w organizację biennale sztuki współczesnej „Złote Grono”. Był członkiem grupy „Krąg”, która zrzeszała artystów z różnych środowisk – z Zielonej Góry, Krakowa, Wrocławia i emigrantów z Anglii. Oprócz malarstwa zajmował się także mozaiką, witrażownictwem i grafiką.

Opis

Mozaika znajduje się na elewacji zachodniej, bocznej bloku wielorodzinnego. Jest to budynek założony na rzucie prostokąta, trzypiętrowy, podpiwniczony, nakryty dachem dwuspadowym o niskim kącie nachylenia, pokryty papą. Elewacja zachodnia przepruta jest jedną niesymetryczną osią okienną, składającą się z trzech okien. Wielkoformatowa kompozycja ceramiczna to przedstawienie trzech ptaków, urozmaicone falistymi wstęgami oraz motywem podwójnego okręgu (w górnym lewym rogu). Poszczególne elementy o uproszczonej i stylizowanej formie przenikają się, tworząc dynamiczną i dekoracyjną kompozycję, pokrywającą płaszczyznę ściany po obu stronach osi okiennej, a także wokół okna środkowego (na poziomie pierwszego piętra). Poszczególne elementy zostały wykonane w technice mozaiki, a tło stanowi warstwa tynku. Mozaika została wykonana z gotowych płytek ceramicznych, o różnego rodzaju warstwie szkliwienia, przeznaczonych do wnętrz (na ściany lub posadzki). Płytki są różnej wielkości i kształtu – są to zarówno bardzo małe, kilkucentymetrowe, jak i większe elementy, przeważnie o regularnym kształcie prostokąta lub kwadratu. Część kafelków, głównie ściennych, została przycięta i dopasowana do wypełnienia bądź obrysu konturu poszczególnych fragmentów kompozycji. Płytki mają różne kolory – w partii dwóch ptaków przeważa kolor błękitny w intensywnym odcieniu, trzeci ptak jest utrzymany w brązach, natomiast w partii falistych wstęg przeważa kolor zielony, w stonowanym ciemnym i jasnym odcieniu. Motyw okręgu został wykonany z kafelków w brązowym i żółtym kolorze. W partiach, gdzie poszczególne elementy nachodzą na siebie zastosowano odmienną kolorystykę, podkreślającą nałożenie się form. 

Oprac. Marta Kłaczkowska, OT NID w Zielonej Górze, 13.06.2025 r.