Historia

Majątek Czarne w poł. XIX w. należał do rodziny Kretkowskich. Pod koniec stulecia przeszedł w ręce Mirosławskich. Dwór pobudowano około 1870 roku. Jeszcze przed końcem XIX w. rozbudowano go od południa. W latach 1920-1922 od zachodu dostawiono piętrową część dla braci Mirosławskich, czym zajął się cieśla Adamczewski. Dużo okazalsza od reszty istniejących budynków stała się najbardziej reprezentatywną częścią dworu. Park krajobrazowy utworzono przy dworze w ostatniej ćw. XIX wieku. Wykorzystano istniejące ukształtowanie terenu i szatę roślinną. Zachodnia granica parku pierwotnie sięgała brzegu jeziora Czarne. Obecnie dwór jest w bardzo złym stanie. Wymaga pilnego remontu, gdyż w przeciwnym razie grozi zawaleniem.

Opis

Dwór usytuowany jest w bliskim sąsiedztwie lasu. Od południa graniczy z jeziorem Czarne. Otoczony pozostałościami po dawnym parku krajobrazowym. Stylem budynek subtelne nawiązuje do nurtu historyzmu - szczególnie zachodnia dobudówka z lat 20. XX w.

Dwór można podzielić na trzy części: najstarszą, południową przybudówkę oraz skrzydło zachodnie. Pierwsza z nich jest założona na rzucie prostokąta z dwutraktowym podziałem wnętrza, parterowa z częściowo mieszkalnym poddaszem, niepodpiwniczona. Podwaliny spoczywają na podmurówce z cegły ceramicznej pełnej, otynkowanej zaprawą cementowo-wapienną. Mieszana konstrukcja ścian - sumikowo-łątkowe i zrębowe (oszalowane). Belki stropowe łączone z oczepem ściany północnej i południowej na nakładkę prostą. Stropy ze ślepym pułapem, którego podsufitka obrzucona jest tynkiem na trzcinie. Na podłogach ułożone na legarach deski sosnowe, w hallu i jednym z pomieszczeń są klepki dębowe, a w łazience terakota. Dach dwuspadowy, o konstrukcji krokwiowo-belkowej, dwustolcowej - pierwotnie kryty gontem. W połaciach dachu umieszczono po dwie facjatki lunetowe. Przybudówka południowa łączy się poprzez sień z najstarszą częścią dworu. Osadzona na rzucie prostokąta, parterowa, podpiwniczona. Odkryta konstrukcja sumikowo-łątkowych ścian, od wewnątrz otynkowana na trzcinie. Strop potraktowany tak samo, jak w części najstarszej dworu. Na podłogach deski sosnowe, w łazience i spiżarni terakota. Wejście od wschodu. Dach siodłowy ze złamaniem w połaci wschodniej, oparty jest na konstrukcji krokwiowo-płatwiowej, jednostolcowy. Wystające poza lico wschodniej ściany końce krokwi są ozdobnie wycięte. Najbardziej reprezentatywne skrzydło zachodnie, wzniesione na planie prostokąta, ustawione zostało poprzecznie do istniejącego budynku. Piętrowe, w całości podpiwniczone. Podwaliny dębowe spoczywają na wysokiej, kamienno-ceglanej podmurówce. Ściany piwnic z kamienia polnego, łączone są na zaprawę cementowo-wapienną. Zrębowa konstrukcja ścian wzniesiona została z sosnowych bali, wiązanych w narożach na zakładkę dwustronną ukośną. W elewacji frontowej wkomponowano trójboczny ryzalit, przechodzący w wystawkę z naczółkiem. W narożu płn.-zach. podcień wgłębny, wsparty jest na czterech, drewnianych, profilowanych słupach o zróżnicowanym przekroju. Balustrada, fryz nad podcieniem i parterowa część ryzalitu oraz zwieńczenia obramień okiennych piętra zdobione są motywami florystycznymi. Strop belkowy ze ślepy pułapem. Na podłogach deski sosnowe. Dach oparty na konstrukcji krokwiowo-płatwiowej jednostolcowej, czterospadowy z dymnikiem oraz mansardą w części płd.-zach. Pokryty obecnie papą.

Dostęp do zabytku ograniczony. Własność prywatna - obiekt dostępny z zewnątrz.

Oprac. Mateusz Załuska, OT NID w Toruniu, 03-12-2015 r.